پرسش و پاسخ شرعی پیرامون نماز

مجموعه ی حاضر از هزاران پرسش شرعی در باب نماز
از محضر فقیه بزرگوار حضرت آیت الله العظمی دوزدوزانی تبریزی است
که می تواند راهگشای سوالات مقلدان و مومنان باشد.

1- شخصی هر هفته یا ده روز یک بار برای فروش کالای خود به شهر دیگری سفر می کند و چندین سال است که مشغول این کار است. تکلیف نماز و روزه ی او چیست؟
ج: باید دانست که حکم قصر دایر مدار کثرت سفر است و مقصود از کثرت سفر این است که سفر انسان اتفاقی نباشد، پس اگر محرز شود که سفر انسان اتفاقی نیست، باید نماز و روزه اش را کامل بجا آورد، مثل این که در هفته دو روز در سفر باشد. بنابر این اگر در هر ده روز یک روز مسافر باشد، ظاهرا ً کثرت محقق نمی شود و اگر در هفته یک روز مسافر باشد، اگر در تحقق کثرت شک کند، وظیفه اش شکسته خواندن نماز است و گرفتن روزه، اگر چه در این حالت احتیاط جمع بین تکلیف کثیرالسفر و غیر آن است.


۲- آیا کسی که در هر ده روز، دو روز مسافر است، کثیرالسفر است یا نه؟
ج: بله، عرفا ً به این شخص کثیرالسفر می گویند.


۳- اگر کسی برای تعلیم یا تعلم یا عبادت و زیارت مسافرت کند، آیا کثیرالسفر می شود؟
ج: بلی، به شرط این که اقلا ً بیش از چهار روز قصد مسافرت داشته باشد کثرت محقق می شود.


۴- در سفر حد مسافت از آخر شهر تا اول شهر ملاحظه خواهد شد یا محله ی مقصد؟
ج: مسافت از آخر شهرحساب می شود، چه شهر بزرگ باشد و چه کوچک.


۵- کسی که شک کند کثیرالسفر شده یا نه، حکمش چیست؟
ج: چنین شخصی اگر سابقا ً کثیرالسفر نبوده، نبودن آن را استصحاب می کند و نمازش را باید شکسته بخواند، گرچه احتیاط جمع کردن بین تکلیف کثیرالسفر و غیر او است.


۶- کسی که برای عیادت یا طبابت به جایی زیاد سفر می کندو کثیرالسفر شده، اگر سفر زیارتی برود، آیا نمازش شکسته است یا تمام و روزه اش را باید افطار کند یا نه؟
ج: باید نمازش را تمام بخواند و روزه اش را بگیرد.


۷- کسی که در محل اقامت ده روزه، نمازش را به جهت ندانستن مسأله شکسته خوانده، آیا نمازش صحیح است یا نه؟
ج: بنابر احتیاط نمازش باطل است و باید قضا کند.


۸- اگر در مسافرت فراموش کند که نمازش شکسته است و آن را تمام بخواند، آیا باید نمازش را دوباره بخواند یا نه؟
ج: اگر در وقت یادش بیافتد واجب است دوباره بخواند، اما اگر بعد از وقت به یادش افتاد قضا لازم نیست.


۹- کسی که در نظر دارد پنجاه روز پشت سر هم به محلی مسافرت کند، باید نمازش را تمام بخواند یا شکسته؟
ج: حتی اگر چهل روز پشت سر هم بنا دارد سفر کند، باز باید نمازش را تمام بخواند، اما اگر کمتر از چهل روز باشد، بعید است کثیرالسفر صدق کند.


۱۰- کسی که سفر اولش طولانی باشد، آیا نمازش را باید تمام بخواند یا شکسته؟
ج: اگر یک سفر باشد، باید شکسته بخواند، بلی اگر مثلا ً به محلی سفر کند و از آن جا سفر دیگری پیش بیاید، بعید نیست که دوبار سفر صدق کند که در سفر دوم باید نمازش را تمام بخواند.

1- جهت تعیین دقیق نصف شب برای نماز عشا و نماز شب چه باید کرد؟
ج: آخر وقت نماز عشا برای کسانی که معذور نیستند، نصف شب است وشب را باید از اول غروب تا اذان صبح حساب کرد، نه تا اول آفتاب بنابر این تقریبا ً یازده ساعت و بیست دقیقه بعد از ظهر شرعی آخر وقت نماز عشا است.


۲- در شب های مهتابی (مقمره) آیا نماز صبح را باید با تأخیر خواند یا نه؟
ج: بعد از طلوع فجر مطلقا ً وقت نماز صبح است و تأخیر در لیالی مقمره لازم نیست.


۳- اوقات نماز در فضا و قطب که شش ماه شب و شش ماه روز است، چگونه تعیین می شود؟
ج: وقت نماز را باید از محلی که حرکت کرده ملاحظه نماید.


۴- کسانی که در بیابان کار می کنند و دسترسی به آب ندارند، با توجه به این که مخرج ادرار هم با چیزی جز آب تطهیر می شود، چگونه باید نماز بخوانند؟
ج: در صورتی که تطهیر ممکن نیست، همین طور نماز بخوانند.


۵- بیماری که به علت سنگ مثانه طبق دستور پزشک معالج می بایست به مدت دو ماه جهت دفع ادرار از دستگاه (سوند) استفاده کند، شرایط و طرز صحیح نماز خواندن او به چه صورت خواهد بود؟
ج: بنابر احتیاط برای هر نماز یک وضو بگیرد.


۶- کسی که با وضو و غسل جبیره ای نماز خوانده و هنوز وقت باقی بوده که عذرش برطرف شده، آیا اعاده ی نماز با وضو و غسل جدید برایش لازم است؟
ج: بنابر احتیاط لازم است دوباره بخواند.


۷- نماز خواندن در خانه ها یا زمین هایی که نسق زراعی بوده و با قانون اصلاحات ارضی رژیم سابق از مالک و ارباب خریداری شده، صحیح است یا نه؟(با توجه به این که ظاهرا ً ارباب دیگر ادعایی نسبت به آن ندارد و یا فرزندانش چیزی در این مورد نمی گویند که نوعی اعراض یا رضایت را می رساند.)

ج: در صورتی که مالک شرعی داشته و رضایت آن ها به دست نیامده و خانه ها را به ساکنین نداده باشند، نمازخواندن در آن جا مشکل است.


۸- نماز خواندن در جایی که آلات موسیقی در آن جا استعمال می کنند یا صدای آن ها پخش می شود چه حکمی دارد؟
ج: اگر مجلس لهو و لعب حساب شود، خالی از اشکال نیست.


۹- در مدرسه ای اشتغال به کار دارم که استیجاری است و مالک آن اصرار بر تخلیه ی ساختمان آن دارد و اظهار عدم رضایت می کند، در صورتی که به علت ضرورت هنوز ساختمان در اختیار آموزش و پرورش است، حکم نماز خواندن در چنین ساختمان هایی چیست؟
ج: نماز خواندن در چنین محلی صحیح نیست.


۱۰- در یکی از شهرها محراب مساجد بر اساس قطب نماهای قدیمی به طرف جنوب ساخته شده اند، در حالی که آلات و ادوات قبله یابی و قبله نماهای دقیق جدید، قبله ی این شهر را مقداری از جنوب متمایل به طرف دست راست (یعنی جنوب غربی) نشان می دهند.
خواهشمند است بفرمایید با توجه به تعارض این دو اماره کدام یک معتبرتر و قوی تر و مقدم است و ظن حاصل از کدام اماره معتبر می باشد؟
ج: چون این قبله نماها نوعا ً موجب اطمینان است، مقدم بر محراب می باشند.


۱۱- در بعضی مواقع می بینیم که نمازگزار به جهتی غیر از جهت قبله نماز می خواند، آیا لازم است به او بگوییم؟
ج: لازم نیست، اگر چه گفتن مانعی ندارد و بلکه بهتر است.


۱۲- مسافران در کشتی یا قطار در حال حرکت هستند و در آن ها نماز می خوانند، اگر وسیله ی نقلیه ی آنها در حال نماز از سمت قبله منحرف شود، وظیفه ی ایشان چیست؟
ج: در حال نماز باید قرائت را قطع کنند و به طرف قبله برگردند و بعد نماز را ادامه دهند.


۱۳- در فضا به کدام طرف باید نماز خواند و قبله کدام طرف است؟
ج: در فضا بعید نیست نماز گزار به هر طرف رو کند قبله باشد، مگر این که جهت قرار گرفتن زمین معلوم باشد که در این صورت باید به طرف آن نماز بخواند.


۱۴- کسی که باید خوابیده نماز بخواند، قبله را چگونه مراعات نماید؟
ج: در صورت امکان به پهلوی راست، رو به قبله بخوابد، مثل رو به قبله در قبر و اگر ممکن نشد به پهلوی چپ، رو به قبله بخوابد و اگر هیچ کدام ممکن نشد، باید به پشت به صورتی بخوابد که کف پاهایش رو به قبله باشد.

1– در نماز به خیال این که دو رکعت اول است، سوره ی حمد را شروع کردم، اما در اثنای خواندن سوره یادم آمد که دو رکعت آخر است، آیا سوره ی حمد را از همان جا رها کنم؟ اگر بعد از خواندن حمد، مشغول خواندن سوره شده باشم تکلیفم چیست؟
ج: چون خواندن حمد در رکعت سوم و چهارم جایز است، رها کردن آن لازم نیست، ولی اگر بعد از خواندن حمد و در اثنای خواندن سوره متوجه شدید، بقیه ی آن را نخوانید.


۲- اگر نماز گزار نصف کلمه ای را که غیر از قرائت است، عمدا ً با جهر و نصف دیگر را با اخفات بخواند، آیا اشکال دارد؟
ج: مانعی ندارد.


۳- هر گاه در اثنای خواندن ذکری بفهمد که اشتباه کرده و محل ذکر این جا نیست، مثلا ً هنگام گفتن تشهد یا بحول الله، آیا می تواند آن را به قصد قربت مطلقه تمام نماید؟
ج: جایز است.


۴- کسی که در حال برخاستن از رکوع «سمع الله لمن حمده» می گوید و یا در همین حال تکبیرات مخصوص بعد ازرکوع و امثال آن را می گوید (یعنی در حال حرکت) نمازش صحیح است یا نه؟
ج: زمان گفتن اذکار مذکور بعد از رکوع و در حال سکون است، لذا اگر کسی در حال حرکت آنها را به جا آورد، باید احتیاطا ً نمازش را دوباره بخواند.


۵- پس از قرائت حمد و سوره و یا پس از قنوت آیا جایز است نمازگزار بلافاصله به رکوع برود یا این که باید کمی صبر کند و بعد به رکوع برود؟(اگر باید صبر کند، مقدار آن چقدر است؟)
ج: فاصله لازم نیست.


۶- شخص متدینی وفات یافته و ایشان از جوانی در نمازهای خود قرائت سوره ی حمد را با اختلاف با قرائت معمول می خوانده اند به این صورت که به جای «صراط الذین انعمت علیهم» می خواندند: «صراط من انعمت علیهم» و به جای «و لا الضالین» می خواندند: «غیر الضالین» با توجه به این که ایشان فردی مقید به امور شرعی بودند و این نوعی قرائت را مقبول و مبری الذمه می دانستند، خواهشمند است بفرمایید:
  اولا، آیا چنین قرائتی وجود دارد؟
ثانیا ً، در صورت وجود چنین قرائتی خواندن نماز با آن مجزی و مبری الذمه است یا نه؟
ثالثا ً، در صورت عدم کفایت این قرائت از سوره، تکلیف ولی این شخص چیست؟
(با توجه به این که ایشان در این مورد وصیتی نداشته است.)
جواب اول: در قرائات شاذه این گونه قرائت آمده است،
جواب دوم: بنابر احتیاط با این گونه قرائات نماز نخوانند،
جواب سوم: وجوب قضا از این شخص معلوم نیست.


۷- آیا در قرائت و اذکار نماز علاوه بر رعایت اِعراب کلمات و عبارات و رعایت مخارج و تلفظ صحیح حروف، لهجه ی عربی هم واجب است یا نه؟
ج: باید به مقداری مراعات نماید که معلوم شود آن حرف است و مراعت لهجه بالخصوص لازم نیست.


۸- خواندن قرائت و اذکار نماز از روی قرآن و نوشته در نمازهای واجب و یا مستحب جایز است یا نه؟
ج: اشکال ندارد.


۹- کسی که اصلا ً نمی تواند قرائت نمازهای روزانه ی خود را به عربی بخواند، آیا جایز است قرائت نماز خود را به زبان دیگر ادا کند یا نه؟ تکلیف چنین شخصی چیست؟
ج: چنین شخصی اگر بعضی از آیات سوره ی حمد را بلد باشد، باید آن را بخواند و بنابر احتیاط عوض بقیه ی آن آیات دیگر قرآن یا همان آیاتی را که از سوره ی حمد بلد است تکرار کند و اگر اصلا ً سوره ی حمد را بلد نیست، باید به اندازه ی سوره ی حمد از آیات دیگر قرآن که بلد است بخواند و اگر به مقدار سوره ی حمد آیه بلد نیست، همان آیاتی را که بلد است به مقدار سوره ی حمد تکرار کند و اگر اصلا ً آیه ای نمی داند بنابر احتیاط به مقدار حمد، تسبیح و ذکر بگوید و نماز را با رکوع و سجود تمام کند و احوط آن است که چنین شخصی نمازش را به جماعت بخواند، خصوصا ً کسی که یاد گرفتن قرآن برایش ممکن باشد.


۱۰- نظر مبارک حضرتعالی درباره ی خواندن نماز ظهر روز جمعه به صورت جهری چیست؟
ج: جایز، بلکه مستحب است.


۱۱- اگر کسی به جای اذکار یا قرائت به دلیل این که به او گفته اند به جای هر چه نمی دانی صلوات بفرست، فقط صلوات بفرستد و یا بعضی قسمت ها را بخواند و در باقی که بیشتر قسمت ها است صلوات بفرستد، نمازش صحیح است یا نه؟ تکلیف او در نمازهای گذشته اش چه می شود؟
ج: اگر یاد گرفتن قرائت برایش ممکن نبوده، وجوب قضا معلوم نیست.


۱۲- برعکس گفتن ذکر رکوع و سجود، به این صورت که ذکر رکوع را در سجده و ذکر سجده را در رکوع بگوید و یا یکی از اذکار رکوع و سجده را به طور مشترک در رکوع و سجده بگوید، آیا به نماز ضرر می زند؟
ج: احتیاط لازم این است که ذکر رکوع را در سجده و بالعکس نگوید.


۱۳- هنگام رفتن به سجده در اثر برخورد پیشانی با مهر، سر بی اختیار کمی بلند شده و سپس با آرامش کامل بر روی مهر قرار می گیرد، چنین حالتی برای نماز اشکال ایجاد می کند یا نه؟
ج: در فرض مزبور اشکالی ندارد.


۱۴- سجده بر سنگ مرمر و موزاییک و آسفالت چه حکمی دارد؟
ج: سجده بر آسفالت جایز نیست و بر مرمر و موزاییک مانعی ندارد.

1- گفته می شود در نماز استغاثه به حضرت صاحب الزمان عجل الله فرجه و حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام در صورتی که حاجت فرد برآورده شود، در نماز به طور کاملاً غیر ارادی شروع به چرخیدن می کند، آیا چنین چیزی صحیح است؟

ج: در شرع مقدس اسلام چنین نمازی وجود ندارد.


سوال: آیا بلافاصله بعد از اتمام نماز گفتن تسبیحات حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیه رجحان دارد یا صلوات بر پیامبر صلى اللّه علیه و آله؟

جواب: آن گونه که از روایات بر می آید صلوات بر پیامبر صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ رجحان دارد.
این روایت را شیخ صدوق در خصال نقل می کند و شیخ حر عاملی در وسائل الشیعه آن را بیان می کند
أَحْمَدُ بْنُ فَهْدٍ فِی عُدَّهِ اَلدَّاعِی عَنْ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ:
أُعْطِیَ اَلسَّمْعَ أَرْبَعَهٌ: اَلنَّبِیُّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ اَلْجَنَّهُ ، وَ اَلنَّارُ وَ اَلْحُورُ اَلْعِینُ فَإِذَا فَرَغَ اَلْعَبْدُ مِنْ صَلاَتِهِ فَلْیُصَلِّ عَلَى اَلنَّبِیِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ …..
به چهار شخص شنیدن {حرف مردم} اعطا شده است : پیامبر صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ و بهشت و جهنم و حور العین . پس هنگامی که بنده از نمازش فارغ شد ، بر پیامبر صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ صلوات بفرستد و از خداوند بهشت را مسئلت نماید و از جهنم به خدا پناه ببرد و از او بخواهد که حور العین را به وی تزویج نماید زیرا هرکس بر پیامبر صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ صلوات بفرستد دعای او {به درگاه خداوند} بالا می رود و هر کس که از خداوند طلب بهشت کند، بهشت می گوید ای پروردگار من به بنده ات آنچه را خواسته عطا کن و هر کس از جهنم به خدا پناه ببرد جهنم می گوید ای پروردگار من بنده ات را از آنچه پناه جسته پناه بده و هر کس حور العین طلب نماید {آنها} می گویند ای پروردگار من به بنده ات آنچه را خواسته عطا کن.
این روایت بر استحباب صلوات بر پیغمبر صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ بلافاصله بعد از فراغت از نماز دلالت دارد .


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

فهرست