پرسش و پاسخ شرعی پیرامون مسائل متفرقه

مجموعه ی حاضر از هزاران پرسش شرعی در ابواب گوناگون فقه
از محضر فقیه بزرگوار حضرت آیت الله العظمی دوزدوزانی تبریزی است
که می تواند راهگشای سوالات مقلدان و مومنان باشد.

1 – معنی شرعی حجر چیست؟
ج : منع شخص در تصرف اموال خود را حجر می گویند.


۲ – لطفا معنای سفیه را بیان فرمایید.
ج – کسی که مال خود را در جاهای بیهوده صرف می کند.


۳ – ولی کسی که بعد از بلوغ و رشد دیوانگی بر او عارض شده کیست؟
ج : حاکم شرع است.


۴ – آیا جایزاست سفیه از قصاص عفو کند؟
ج : جایزمی باشد.


۵ – ازدواج و طلاق دادن سفیه چه صورتی دارد؟
ج : جایزاست.


۶ – قسم ونذر سفیه صحیح است؟
ج : در صورتی که موجب تصرف در مال باشد صحیح است.


۷ – آیا جایز است اموال سفیه در اختیارش گذاشته شود؟ اگر شرایطی دارد بیان فرمایید.
ج : مادامی که رشدش محرزنشده جایزنیست.


۸ – مفلس به چه کسی گفته می شود؟
ج : کسی که بدهی او از داراییش بیشتر باشد.


۹ – شرایط حجر مفلس را بیان فرمایید.
ج : اگرپیش حاکم شرع ثابت شود که دین دارد نقدا مالش کمتر از دارایی است و صاحبان دیون درخواست حجر کنند بعد اگر حاکم شرع منع کرد از تصرف در مالش تصرفاتش در مالش باطل می شود.


۱۰ – اگر مفلس بعد از حجر اقراربه دین نماید چه حکمی دارد؟
ج : اگر دیان قبول کردند با طلبکارها شریک می شود و با مجرداقرار شریک نمی شود.


۱۱ – تصرف زنی که حقوق بگیراست در اموال خود بدون اجازه شوهر جایزاست یا خیر؟
ج : مانعی ندارد در غیر نذر و یمین و عهد.


۱ – اگر کسی یک سال نماز را در مقابل صد هزار تومان قبول کند آیا می تواند دیگری را برای انجام همین یکسال نماز به مبلغ نود هزار تومان اجیر کند؟
ج : در صورتی که مباشرت خود مستاجر شرط نشده باشد استیجار دیگری به مبلغ کمتر جایزنیست . مگر اینکه چند روز از نماز و روزه را خودش انجام داده باشد و صاحب نمازها راضی باشد.


۲ – اگر شخصی انجام کاری را به مبلغی قبول کند آیا می تواند آن را به کمتر از فرد معین واگذار نماید؟
ج : به مبلغ مساوی و یا بیشتراز آن جایزاست ولی به مبلغ کمتراز مبلغ معین محل اشکال بوده بلکه ظاهر عدم جواز است مگراینکه مقداری از کار را انجام دهد.


۳ – ملکی به صورت مشارکت خریده می شود. و سپس یکی از شرکا سهم خود را به شریک دیگر اجاره به شرط تملیک می دهد به طوری که بعد ازپرداخت تمامی اقساط (که طبعا بیش از پولی است که شریک برای آن سهم داده بوده) قسمت مورد اجاره به ملکیت مستاجر درآید . آیا می توان این کار را که در بانکها یا شرکتها –اشخاص حقوقی- و بعضا توسطاشخاص حقیقی صورت می گیرد راهی برای تخلص از ربای قرضی دانست؟
ج : اگر از اول قصد تملیک نماید اشکالی نیست و اگر اساسا اجاره می دهد و تنها شرط می کند بعد از سپری شدن مدت اجاره این ملک به خودی خود مال مستاجرشود (به شرط نتیجه)گرچه این قسم شرط خالی از اشکال نیست ولی به نظر صحت آن بعید نیست.


۴ – آیا خیاراتی که در بیع جایزاست در اجاره هم جریان دارد و در این جهت فرقی بین اجاره عقدیه و اجاره معاملاتی هست یا نه؟
ج : غیر خیارمجلس و خیارحیوان و خیار تاخیر در اجاره تمام خیارات جاری است. اعم از معاملاتی یا عقدی.


۵ – در اجاره خانه اگرشرط شود مستاجر مبلغ معینی به موجر قرض دهد و در مقابل وجه اجاره را کمتر بدهد این کارجایزاست یا نه؟
ج : احوط این است که مالک خانه خانه را به مبلغی اجاره دهد و شرط کند که مبلغ معینی رابه او قرض دهد و در این صورت اشکالی نیست.


۶ – دلالی با صاحب خانه شرط می کند که برای منزلش مستاجر پیدا کند و در مقابل مبلغی معین را از اجاره خانه برای خود بردارد. چنین کاری جایزاست؟
ج : به عنوان حق الزحمه جایزمی باشد.


۷ – اجاره زمانی یک منزل به چند نفرچه حکمی دارد؟ (مثلا صاحب خانه به مدت پنج سال یک خانه را در ماه اول به زید ماه دوم به عمرو و … اجاره دهد)
ج : اگر مدت اجاره و ثمن آن معین شود مانعی ندارد.


۸ – اجاره وسایل اعتباری مانند تلفن همراه چه حکمی دراد؟
ج : مانعی ندارد.


۹ – اگر موجر و یا مستاجر کافرشد ( مثلا بهایی شد) آیا اجاره باطل می شود؟ دراین صورت تکلیف چیست؟
ج : در اجاره مسلمان بودن شرط نیست ولی بهتراست با این طایفه معامله نشود و اگر موجب پیشرفت آنان شد معامله باطل است.


۱۰ – آیا جایزاست خانه ای را که اجاره کرده ام با جلب رضایت صاحب خانه به مبلغی بیشتر به کسی اجاره دهم؟
ج : جایزنمی باشد.


۱۱ – شخصی ملکی را اجاره کرده که در سال مقدار معینی از محصول همان ملک را به صاحب آن بدهد. آیا چنین اجاره ای صحیح است؟ اگر در اثرعوامل طبیعی مانند برف و آفت و … محصول به دست آمده حتی کمتراز تخم و حق الزحمه کارگران باشد چه باید کرد؟
ج : در فرض مزبور اجاره باطل است.


۱۲ – آیا صحیح است که در اجاره مال الاجاره را معین کنند ولی مدت اجاره را معلوم نکنند؟
ج : در فرض مزبور اجاره باطل است.


1 – شخصی زمینی را که عرصه اش اربابی بوده کشت می کرد. بعد از فوت پدر و الغاء رژیم سابق یکی از فرزندانش از طریق اداره کشاورزی به نام خود سند صادر کرده است . حکم این زمین را نسبت به سایر ورثه بیان فرمایید.
ج : اگر مالک شرعی داشته و با رضایت او به کشاورزان تملیک شده در تصرف زمین نظر مالک معتبراست و اگر مالک شرعی نداشته نظر حاکم معتبراست.


۲ – زید معامله ی سر قفلی کرده و دکان سرقفلی دست پسران او می باشد . آیا بعد از فوت زید اولاد او ذکورا و اناثا از آن سرقفلی ارث می برند یا نه؟ و در صورت ارث بردن به قیمت زمان معامله است یا زمان فوت زید یا زمان فروش می باشد؟
ج: اصل یرقفلی اگر به طریق شرعی و صحیح بوده باشد مثل اموال دیگر بین وراث تقسیم می شود.


۳ – آیا ارث زن در صورتی که شوهر در حال مرض طلاق بدهد مخصوص طلاق رجعی است یا بائن را هم شامل می شود؟
ج : مخصوص طلاق رجعی نیست البته باشرایطی که درمحل آن گفته شده.


۴ – زنی فوت شده است که شوهر دارد ودو خواهر مادری و یک خواهرزاده ابوینی وارث او هستند. مال او را چطور تقسیم می کنند؟
ج : شوهر نصف می برد و بقیه در بین دو خواهر مادری به صورت نصف تقسیم می شود.


۵- شخصی با زنی ازدواج کرده و مدتی با هم بوده اند و خلوت کرده اند ولی عمل زفاف انجام نیافته. اکنون مرد وفات کرده است .آیا زن تمام مهر را می برد یا نصف را؟
ج : نصف را قطعا می برد و در نصف بقیه باید صلح کرد واگر زن بمیرد باید مرد تمام مهرزنش را به وراث او بدهد.


۶- ارث کسی که دو سر در یک بدن دارد چگونه است؟
ج : اگر با هم بیدار شوند یک نفر هستند و الا دو نفر می باشند.


۷ – شخصی به پسرش یککامیون به عنوان ارث داده که بعد از فوت از پدرش ارث نبرد .آیا این پسر بعد از فوت پدر از او ارث می برد یا نه؟
ج : شرط ارث نبردن صحیح نیست ولی اگر به این شرط عمل نکرد وراث حق دارند اعطای به آن پسر را فسخ کنند اگر پدر شرط فسخ کرده باشد ولی بهترین راه این است که پدر وصیت کند که مال بین وراث غیر ازاین پسر تقسیم شود و سهم این پسر هم به دیگران داده شود و آن پسر این وصیت را قبول کند که در این صورت نمی تواند از اجازه خود برگردد.


۸ – شخصی که فوت کرده یک خواهر دارد و یک خواهرزاده . تقسیم ارث چگونه خواهد بود؟
ج : همه مال به خواهر می رسد.


۹ – مورث ربا خوار بوده و مال او مخلوط به ربا است . آیا لازم است وارث مقدار ربا را جدا کند؟
ج : ظاهرا لازم نیست مگرعین آن باقی باشد.


۱۰ – کسانی که در تصادفات و نظیر آن ( غیر از مهدوم وغرقی) فوت می کنند معلوم نمی شود کدام قبل فوت شده است . توارث بین آنان به چه صورت است؟
ج : اظهر این است که حکم آنها مثل مهدوم و غرقی می باشد . یعنی هر یک را یک بار مقدم و بار دیگر موخر فرض می کنند به صورتی که در بابش گفته شده است.


۱۱ – زن از زمینهای غیر از خانه ارث می برد یانه؟
ج : احتیاط واجب این است که وراث مصالحه شود.


۱۲ – مردی مرده است و ورثه دیگری ازبنی اعمام و امثال آنها در طبقات وراث ندارد جز امام(ع) . آیا تمام ماترک به زن می رسد یا مال حاکم شرع است؟
ج : بنا به اظهر بقیه مال به حاکم شرع می رسد که در خیرات صرف می شود.


۱۳ – اگر مردی زن بیماری را عقد کرد و قبل از دخول مرد زن با همان مرض فوت کند آیا مرد از او ارث می برد؟
ج : بلی ارث می برد.


۱۴ – مردی فوت کرده و ورثه می دانند که مهریه همسرش را پرداخت نکرده است . آیا مهریه را باید از مال مرد به زن پرداخت کنند یا حق مهر همسر از بین رفته است؟
ج : باید از مال شوهر اول پرداخت شود.


۱۵ – شخصی متوفی پدر و مادر و زوجه غیر مدخوله دارد . نحوه تقسیم ارث را بیان فرمایید.
ج : زن ربع مال را می برد وبقیه مال برای ابوین است . دو قسمت بر پدر و یک قسمت بر مادر.


۱۶ – شخصی وصیت می کند که در هنگام تقسیم ارث فرقی بینن دختر و پسر قائل نشوند.چنین وصیتی نافذ است یا نه؟
ج : اگر اضافه مال که به دختر وصیت کرده از ثلث مال اضافه نباشد صحیح است و الا باطل است مگر ورثه قبول کنند.


۱۷ – شخصی در زمان حیات با پرداخت مبلغی به عنوان مصالحه حق ارث را از تنها وارث خود سلب نموده و او اقرار کرده که مشارالیه هیچگونه حقی نسبت به ارث این شخص ندارد. آیا چنین کاری جایز است؟
ج : با این کار ارث ساقط نمی شود و طریق اصلاح اینگونه وصیت را در مساله ۷ گفتیم.


۱۸ – کسانی که حق مسلمی در در ارث یک شخص دارند ولیادعای آن حق را نمی کنند آیا پس از فوت آنها ورثه ایشان حق دارند در این مورد ادعا کنند؟
ج : اگر سهم خود را به ورثه دیگر داده اند نمی توانند ادعا کنند.


۱۹ – چگونگی ارث بردن زن و شوهر از همدیگر در صورتی که وارث دیگر نباشد را بیان فرمایید.
ج : مرد تمام مال زن را ارث می برد ولی در زن اگر تمام طبقات وارثین نباشند بقیه مال به حاکم شرع می رسد.


۲۰ – آیا زن از آب قنات یا چاه یا چشمه ارث می برد؟
ج : در آبهایی که بعدا خارج می شود حکم زمین را دارد که با ورثه صلح می شود.


۲۱ – آیا مهریه زن جزء ترکه اوست و اگر جزء ترکه او است آیا شوهر می تواند به نسبت سهم الارث خود از آن کسر و مانده مهریه را به سایر ورثه زن ( از زوجه خود) پرداخت نماید؟
ج : بلی می تواند سهم خود را کسر کند.


۲۲ – آیا ازوجه از پولی که عوض دیه ی خون شوهر پرداخت می شود حقی دارد؟چه مقدار؟
ج : به مقدار ربع یا ثمن با توجه به میزان ارثیه.


۲۳ – آیا در ارثیه قیمت روز پرداخت ملاک است با قیمت روز مرگ میت و اگر قیمت روز مرگ میت ملاک است آیا تورم این چند سال محاسبه می شود؟
ج : روز قسمت و پرداخت ملاک است.


۲۴ – دیه را چه کسی می برد؟
ج : در دیه ی خطا وراث همگی ارث می برند ولی اگر قاتل خطایی وارث باشد سهم بردن او از دیه خالی از اشکال نیست و در قتل عمدی قاتل از دیه هم سهم ندارد.


۲۵ – آیا در صورتی که وارثان توافق کنند می توانند خلاف سهام ارث عمل نمایند؟
ج : اگر رضایت باشد مانعی ندارد و در واقع اضافه را هبه می کنند.


۲۶ – آیا بهایی از مسلمان ارث می برد؟ مسلمان از بهایی چطور؟
ج : بهایی بلکه کافر مطلقا از مسلمان ارث نمی برد در عکس می برد.


۲۷ – آیا ید متصرفین (ورثه) بعد از صدور حکم موت و تقسیم ترکه بین آنها امانی است یا ضمانی؟
ج : اگر دیگر وراث اجازه دادند امانی است والا ضمانی است.


۲۸ – آیا تفنگ و سلاحهای مدرن هم مثل شمشیر به پسربزرگ می رد؟
ج : مشکل است. باید مصالحه با وراث کرد.


۲۹ – اگر مردی دو پسر داشته که هم سن بوده و از دیگر فرزندان او بزرگتر باشد حبوه به کدام یک می رسد؟
ج : اگر هر دو در یک آن متولد شده باشند مشترکا مالک می شوند.


۳۰ – تکلیف اموال کسی که مفقودالاثر شده و اکنون حدود ۲۰ سال است که از او خبری نیست چیست؟
ج : اگر قطع و یقین پیدا شود که مرده اموالش بین وراث تقسیم می شود.


۳۱ – در صورتی که میت هیچ یک از طبقات ارث را نداشته باشد تکلیف اموال او چیست؟
ج : به حاکم شرع می رسد.


۳۲ – شخصی که اهل کتاب است فوت نموده و در بین ورثه او فقط یک پسرش مسلمان است در این صورت آیا به دیگر وارثین اعم اززن و اولاد و … ارث می رسد یا اینکه ارثیه او فقط به پسر مسلمانش تعلق می گیرد؟
ج : مال فقط به پسرمسلمان می رسد.


۳۳- شخصی که تمام خاندان و آشنایان او را زردشتی می دانند فوت شده و بعد از فوتش معلوم شده که چند سال قبل با زن مسلمانی به صورت موقت ازدواج کرده و در عقد نامه خود را مسلمان معرفی نموده است. در حالی که چنین چیزی را برای هیچ یک از اعضای خانواده و آشنایان مطرح نکرده بود و در هنگام مراسم دفن و … که بر طبق رسوم زردشتیان انجام شده همسر و دوفرزند این مرد از زن مسلمانش حضور داشته اند و چنین اظهار نمودند. حال پس از گذشت چند سال از فوت این مرد یکی از فرزندان زردشتی او نیزمسلمان شده. اکنون خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
الف – آیا آن مرحوم مسلمان بوده است؟
ج : ازدواج دلیل مسلمان شدن او نیست و همینطور عقدنامه.
ب- آیا ازدواج انقطاعی آن مرحوم با زن مسلمان شرعا صحیح بوده است؟
ج : حکم به صحت مشکل است.
ج – آیا فرزندانی که از این وصلت به وجود آمده اند مشروع هستند و از ماترک او ارث می برند؟
ج : اموالش بین وارث تقسیم می شود و زن هم به غیر نیست از باب قاعده الزام ارث ببرد.
د – با وجودی که تا کنون دیون متوفی ادا نشده و ماترک آن مرحوم تقسیم نشده است و ضمنا تا کنون حکم قطعی حصر وراثت صادر نشده آیا پسر تازه مسلمان جزء ورثه او حساب می شود و از ماترک اوارث می برد؟
ج : پسر تازه مسلمان ارث نمی برد.


۳۶ – شخصی فوت کرده و حدود سه میلیون تومان پول و مقداری اثاث از اومانده و کسی که وارث او باشد شناخته نشده است و معلوم نیست که وارث دارد یا نه. بفرمایید این مقدار پول و اثاث را چه کار کنند و به چه مصرفی برسانند و اگر از این پول قبر شخصی متوفی را درست کنند و سنگ روی قبرش بگذارند جایز است یا نه؟
ج : باید به حاکم شرع رجوع شود.


۳۷ – شخصی فوت کرده و از او فقط دو پسر دایی و یک نوه عمو مانده است . دراین صورت ما ترک متوفی به کدام یک از آنها می رسد؟
ج : اگر در یک طبفه ارث نیستند کما اینکه ار سئوال معلوم است مال به پسر دایی ها می رسد.


۳۸ – پدر و پسری همزمان در یک سانحه رانندگی به رحمت حق پیوسته اند. پدر دارای چند اولاد دیگر هم می باشد و پسری که همراه پدر درگذشته هم چند فرزند دارد آیا ازارث پدر بزرگ به این فرزندان یتیم چیزی می رسد؟
ج : اگر معلوم شود که در یک آن مرده اند توارث در بین نمی باشد .بنابراین چیزی به فرزندان پسر
نمی رسد.


1 – شخصی حیوانی را خریده اما در عرض سه روز که این حیوان در دست مشتری بوده با آفت آسمانی تلف می شود. بفرمایید تلف این حیوان از مال کیست؟
ج : بنا به مشهور اگر تصرفی که مسقط خیار نباشد ننموده است تلف از فروشنده است گرچه احوطمصالحه است.


۲ – آیا می توان حق خیار را ساقط کرد؟
ج : بلی می توان.


۳ – شخصی ماده گاوی را در شهری خریداری نموده و در شهر دیگر فروخته است. در حین فروش با مشتری شرط کرده که اگر عیبی داشته باشد مربوط به فروشنده نباشد .مشتری هم گاو راتحویل گرفته اما پس از گذشت دو هفته ماده گاو را پس آورده و اظهار می دارد که این گاو شیرخود را می خورد ولی فروشنده مطلع نبوده که به مشتری تذکر بدهد. در این صورت آیا مشتری حق فسخ دارد یا نه؟
ج : ظاهرا حق فسخ ندارد.


۴ – ماده گاوی پستانهایش منفذی برای خروج شیر و دوشیدن آن ندارد. آیا این عیب از عیوبی است که بتوان معامله را با آن فسخ کرد یا نه؟
ج : بلی این عیب است و می توان به سبب آن معامله را فسخ کرد.


۵ – شخصی صد اصله درخت خریده و بنا شده تا یکماه آنها را قطع کند . آیا جایزاست فروشنده بعد از یک ماه معامله را فسخ کند؟
ج : اگر در عقد معامله شرط کرده تا یک ماه قطع کند می تواند بعد از یک ماه معامله را فسخ نماید.


1 – در اجاره منزل مرسوم است که پولی را پیش می گیرند و بابت اجاره مبلغی کمتر دریافت می کنند. آیا این کار صحیح است؟ در صورت صحیح نبودن این کار راه صحیح آن چیست؟
ج : به آن کیفیت صحیح است بدین معنی که مالک خانه را به مقدار کم اجاره دهد و شرط کند مستاجر مبلغی به موجر قرض دهد.


۲ – شخصی ملکی را نزد دیگری به مدت یکسال وثیقه گذاشته و منافع یک سال را بنا گذاشته با او صلح کند . شخص رهن گیرنده فعلا در مدت شش ماه پول تهیه کرده و می خواهد به او بدهد . آیا میتواند منافع را به او ندهد یا شخص رهن دهنده می تواند مطالبه منافع نماید یا نه؟
ج: اگررهن را در مقابل قرض داده و منافع را در مقابل قرض مصالحه کرده این مصالحه باطل است و منافع مال مالک می باشد.


۳ – بیع عین مالی که رهن گذاشته اند چه صورتی دارد؟
ج : صحت آن بعید نیست ولی مادامیکه در رهن است نمی تواند تحویل دهد.


1-شخصی متکفل مؤونه نواده های دختری خود می باشد که فعلا نیاز مبرمی به مسکن دارند و این شخص می خواهد از وجه زکات مال برای ایشان منزل ومسکن تهیه نماید،مستدعی است نظر مبارک خودتان را در موارد ذیل بیان فرمایید:

الف) آیا می تواند زکات مال خود را در این مورد مصرف نمایید ؟
ج: اگر نوه های این شخص پدر ، جد پدری یا مادر نداشته باشند یا این اشخاص نتوانند مخارج آنها را بپردازند، نمی تواند از زکات مصرف کند و اگر یکی از اینها باشد و بتواند نفقه ی نواده های خود را بدهد ولی ندهد، جایز است زکات خود را برای نواده ها مصرف نماید.
ب) آیا می تواند زکات دیگران را در این خصوص مصرف نماید؟
ج: احوط و اولی این است که خود زکات دیگران را ندهد.
ج)اگر کس دیگری مستقلا زکات را به خود بچه ها بدهد تا ایشان برای خود مسکن تهیه نمایند ، جایز است یا نه؟
ج: این صورت بلا اشکال صحیح است ، اگر واجب النفقه مخارج را ندهد.


۲- برای سکه های طلا که در زمان حاضر بانک مرکزی یا دیگر بانک ها آنها را ضرب می کنند ، اگر به حد نصاب برسد ، زکات لازم است یا نه؟
ج: چون با اینها به عنوان ثمن معامله نمی شود ، بلکه مثمن هستند و مورد خرید وفروش قرار می گیرند، لذا ثمن زکات ندارند .


۳- به نظر حضرتعالی در زکات ، مؤونه و مخارج را باید منها کرد و بعدا زکات را داد یا اینکه جایز نیست منها کردن موونه؟
ج: ظاهر این است که زکات بعد از استثنای مؤونه است، پس اگر بعد از اینکه مخارج را استثنا کرد مال به حد نصاب رسید ، زکات واجب است.


۴ – کسی که زکات بر او واجب شده است، ولی آن را ادا نکرده است، حالا بعد از گذشت مدت زمانی می خواهد آن را پرداخت نماید ، آیا پرداخت زکات با قیمت آن روز کافی است یا نه؟
ج: قیمت آن روز کافی نیست، یا باید مثل عین واجب را بپردازد یا قیمت فعلی آن را بدهد.


۵ – آیا وجوهات شرعیه یک نفر را شخص دیگر می تواند پرداخت نماید ؟ (اعم از خمس و زکات و رد مظالم ).
ج: در صورتی که بدهکار زنده باشد صحیح نیست ، چه مالک اطلاع داشته باشد یا نه، اذن بدهد یا نه، مگر در صورتی که آن شخص، اول آن مقدار را به کسی که وجوهات به او تعلق گرفته تملیک نماید و بعدأ با اجازه ی او وجوه شرعیه اش را وکالتا پرداخت نماید.


۶ – آیا جایز است صدقات غیر از زکات را به سادات داد و به طور کلی دریافت صدقه مستحبی غیر سید از سوی سادات چه حکمی دارد و آیا در این حکم از نظر ادله ی شرعی فرقی بین فرزندان درجه اول ائمه (ع) و سایر درجات سادات وجود دارد؟
ج: بنابر احتیاط واجب صدقات واجب را اعم از کفاره، نذر و رد مظالم نباید به سادات داد ، بلکه از دادن صدقاتی که موجب اهانت به سادات باشد، هم باید اجتناب کرد، مثل پولی که به عنوان دفع بلا دور مریض گردانده اند یا زیر سر مریض گذاشته شده است و در غیر موارد ذکر شده دریافت صدقات مستحبی برای سادات جایز است و ظاهرا در این حکم فرقی بین فرزندان درجه اول ائمه(ع) و غیر آنها فرقی نیست.


۷ – شخصی زکات نمی دهد ، آیا جایز است پسرش بدون اطلاع پدر مقدار زکات را از مال پدر جدا کند وبه مستحق بدهد؟
ج: این کار باید به اذن حاکم شرع انجام شود.


۸ – اینجانب طلبه خارج فقه بوده و در آشنایانم مورد مراجعه شرعی اشخاص هستم. سال گذشته شخصی از آشنایان، در رابطه با فقیربودن خود یا مستحق‌صدقه‌بودن خود، مطالبی نزد بنده بیان کرده و حسب این اظهارات و برخی قرائن دیگر، اجمالاً به وی اعتماد کرده و اعلام آمادگی کردم که از برخی اشخاص اهل صدقه، مبالغی برای ایشان دریافت کنم. ایشان به بنده وکالت در قبض صدقه داد و بنده نیز مدتی با این عنوان از برخی افراد، مبالغی به عنوان وکیل ایشان، قبض نموده و در حفظ امانت گذاشتم تا در فرصت مناسب به وی بدهم. البته اعتماد بنده به ایشان از حیث فقر و استحقاق شرعی، احیاناً در حد اطمینان نبود و شک و شبهه داشت لکن نظر به مواردی چون «بر فرض غنی هم باشد صدقه بر غنی نیز رواست» یا «همین که مدعی فقر است کافی است ولو شک داشته باشیم به وثاقت وی» خیلی مته به خشخاش نگذاشته و کار خود را ادامه میدادم لکن در ماه رمضان سال گذشته، به جهت اهمیت موضوع فطره، حساس شدم که پرسش دقیقتری از وی نموده و نسبت به فقرش مطمئن شوم. از وی پرسیدم آیا خودت را مستحق فطریه میدانی؟ پاسخ داد خیر! و علت را اینطور بیان نمود که کار یا ممرّ مناسبی برای او در شرف حصول بوده یا اخیرا حاصل شده است. بنده تعجب کردم که اگر اینطور است چرا قبلتر اطلاع به بنده داده نشده که از آن زمان به بعد دیگر از کسی برایش صدقه نگیرم و ضمنا حدس زدم شاید اصل مدعا، کذب و از باب آبروداری و… باشد لذا پرسیدم پس تکلیف مواردی که از سابق برایت اخذ کرده‌ام و الآن نزد بنده امانت است چه میشود؟ که جواب مناسبی نداد و تماس را قطع نمود. بعدها از برخی افراد موثق شنیدم شخص مذکور، گرفتاری اقتصادی دارد اما نه در حدی که یقینا مستحق باشد چرا که همان مقدار که دارد را هم حیف و میل میکند و اگر اسراف نکند ممکن است همان مال کفایتش کند و همچنین با اینکه میتواند کار کند اما نمیکند و… بارها تلاش کردم باب صحبتی در این رابطه باز شود لکن همکاری مناسبی نکرده و پاسخگوی ابهامات بنده درخصوص وضعیت خودش نبود. این مبالغ جمع‌آوری شده از سابق هم از رمضان قبلی تا رمضان فعلی دست بنده مانده و وی حتی برای گرفتنش هم مراجعه نمیکند! حال با توجه به عدم مراجعه وی و همچنین رسوخ شک در اصل استحقاق ایشان و اینکه بخشی از مبلغ فعلی، به عنوان صدقه واجبه و برخی به عنوان مستحبه داده شده از طرف مالکان و با توجه به اینکه از قضیه یکسال گذشته و بنده بلاتکلیف مانده ام سؤال این است که تکلیف بنده شرعاً چیست؟ آیا چشم را بر شک ببندم و مبلغ را عینا به او از طریق واسطه ای برسانم؟ یا اگر قبول نکرد بیندازم در منزلشان؟ یا اگر قبول کرد و ضمنا مدعی شد که این یکسال پول در دست تو بوده و حقم را به وسیله تأخیر، ضایع کرده ای چه؟ یا اینکه شک را لحاظ کنم و با توجه به عدم مراجعه ایشان کل مبلغ را به فقرای دیگری بدهم؟ بهرحال تکلیف شرعی چیست؟ أفتونا مأجورین و السلام علیکم و رحمهالله
ج: باید بررسی کنید در صورت ثبوت استحقاق ،همه را به ایشان بپردازید و اگر استحقاق ثابت نشد آن مقدار که صدقه مستحبی است باز هم می‌توانید به ایشان بدهید و آن مقدار که از صدقات واجبه است باید به فقراء بدهید.


1 – چند نفردر یک خانه شریک هستند . آیا شریکی که در ان خانه سکونت ندارد می تواند اجرت المثل مطالبه کند و آیا کسانی که درخانه ساکن هستند به اندازه بودن اثاثیه شریک غیر ساکن حق مطالبه اجرت المثل از او دارند یا نه؟
ج : شریک می تواند اجرت المثل از شریک مطالبه کند و اگرماندن اثاثیه در منزل عرفا اجرت داشته باشد می توانند اجرت مطالبه کنند.


۲ – چند نفرقرار می گذارند هر وقت کاری برایشان پیدا شد با همکار کنند و هر ماه درآمد را بین خود تقسیم کنند. آیا این نحو شرکت جایزاست؟
ج : این شرکت درابدان است و باطل می شود. ولی مصالحه اشکال ندارد.


۳ – بازکردن درب جدید با عدم رضایت شریک های دیگر در کوچه بن بست چه حکمی دارد؟
ج : ظاهرا اشکالی ندارد اگر از صاحب یکی از خانه ها باشد.


۴ – شخصی از یکصدو نود و دو ساعت چاه و موتورآب شش ساعت سهم داشته است. سایر شرکا بدون اجازه او بقیه چاه را فروخته اند آیا خریداران حق دارند بدون اجازه این شخص چاه را عمیق کنند؟
ج : باید اجازه بگیرند.


۵ – دو نفر در خانه ای باهم شریک هستند یکی مالک چهار دانگ و دیگری مالک دو دانگ است ولی زمین این خانه کلا اربابی می باشد واین دو نفرمالک اعیان این خانه هستند. کسی که مالک چهار دانگ است سهم خود را به شخص دیگری فروخته در این حال آیا شریکی که مالک دو دانگ است حق الشفعه دارد یا خیر؟
ج : بلی ظاهرا حق شفعه دارد.


۶ – دو نفر در یک مغازه شریک و با هم مشغول کسب بودند ولی یکی از دو شریک از دنیا رفته و از او چند فرزند صغیرباقی مانده است. در این صورت باقی ماندن شریکی که فعلا در قید حیات است در شرکت بافرزندان صغیر شریک مرحومش از نظرشرعی چگونه است؟
ج : با مردن شریک شراکت باطل می شود وبه اذن ولی می توان آن را تصحیح کرد.


۷ – شخصی فوت نموده و ترکه او تقسیم شده است که از خانه دوطبقه طبقه فوقانی به یک فرزند و طبقه تحتانی به دیگری رسیده است. حالا اگر طبقه فوقانی خراب شد مالک آن حق درست کردن آن را دارد یا اینکه حق او تمام شده و نیزاگر طبقه تحتانی خراب شود و به همین دلیل مالک طبقه فوقانی نتواند از ن استفاده کند آیا می تواند مالک طبفه تحتانی را مجبور به ساختن و تعمیرآن کند یا نه؟
ج : در فرض اول حق دارد که طبقه دوم را درست کند و در فرض دوم حاکم شرع می تواند مالک طبقه تحتانی را اجبار کند.


۸ – شخصی ساختمان ناقصی را که هشتاد میلیون برای آن خرج کرده بود با شخصی دیگری شریک شد به این شرط که چهل میلیون در ساختمان خرج کند ولی این شریک هشت میلیون خرج کرده حالا که ساختمان را به قیمت روز فروخته اند آیا به نسبت چهلمیلیون شریک می شود یا نه؟
ج : ظاهرا به نسبت هشت میلیون حق دارد و به همین مقدار باهم مصالحه کنند.


۹ – عقد فضولی چه هست؟

ج: عقدی که بدون اجازه مالک یا صاحب حق به امید اذن بعدی به واسطهی شخص دیگر اجرا می شود.


1 – اگر طفلی مال کسی را تلف کند آیا ولی او ضامن است یا خیر؟
ج : ضمان به ذمه طفل تعلق می گیرد که اگر مال داشته باشد از مال او برمی دارند وگرنه بعد از بلوغ باید بپردازد.


۲ – ذابح در ذبح اشتباه کرده و حیوان میته شده است آیا ضامن است یا نه؟
ج : بلی اگراز محل ذبح ذبح نکرده باشد وحیوان میته شود ضامن است.


۳ – جنسی را به خیاط و نظیرآن داده اند تا بتواند آن را بدوزد یا بسازد ولی جنس را فاسد کرده و جنس معیوب شده آیا ضامن است یا نه؟
ج : بلی ضامن است.


۴ – باربری پایش لغزیده ومحموله شکسته است آیا ضامن است؟
ج : در فرض سئوال باربر ضامن نیست مگراینکه افراط و تفریط نماید.


۵ – دو نفر کالاهای شخصی را آتش زده اند وخود اعتراف کرده اند. اما هریک اصرار می کند که خود نفت را روی کالاها ریخته و دیگری کبریت زده است. در این صورت تکلیف چیست؟
ج : بعید نیست مساله از موارد تحالف باشد ( بررسی شود).


۶ – آیا شکسته شدن ظروف مسجد به طور ناگهانی در هنگام جابجایی یا در هنگام مراسم و … موجب ضمان می شود؟
ج : اگرافراط یا تفریط نشده ضمان ندارد.


۷ – آیا شرب خمر که موجب از دست دادن عقل و شعور در هنگام مستی است موجب از بین رفتن ضمان می شود؟ به این صورت که بگوئیم اگر کسی درحالت مستی دست به جنایتی زد یا موجب خسارت شد ضامن نیست.
ج : شخص در حال مستی ضامن است و مستی دافع ضمان نیست.


۸ – اگر حیوانی اهلی مانند اسب و گاو و … به شخصی آسیب برساند یا به چیزی خسارت وارد نماید آیا صاحبش ضامن است یا نه؟
ج : اگر صاحبش در حفظ آن قصور کرده باشد ضامن است . بررسی شود.


۹ – زراعت این جانب را گوسفندان کسی خورده و پایمال کرده است و چند نفرریش سفید وخبره زمین را دیده اند و مبلغ خسارت را از صاحب گوسفندان گرفته و به من داده اند آیا تصرف من در این پول صحیح و جایز است یا نه؟
ج : اگر در حفظ و چراندن گوسفندان قصوری شده ضامن است.


۱۰ – وارثان میتی چون برادرشان از مادر آنها نگهداری می کرده است ارث خود را که زمین کشاورزی و خانه بوده بدون افراز و تقسیم دراختیاررادر خود قرار دادند و این برادر در آن زمینها کشت کرده و در آن خانه زندگی نموده است و بر حسب حال گاه زمینهایی را با زمین های اشخاص دیگر معاوضه نموده است . حالا که وارثان بعد از فوت مادر ارث خود را می خواهند تکلیف این زمینها چیست و آیا شرعا معاوضه زمینها بدون اطلاع ورثه جایز بوده؟
ج : اگر این برادر اختیار تام نداشته تبدیل باطل است.


1 – آواز خواندن و رقص و جام زدن زن برای شوهر خود جایز است یا نه ؟
ج: اگر مشتمل بر غنا و همراه با آلات لهو نباشد ، مانعی ندارد.


۲ – نظر مبارک حضرتعالی در مورد اجرای برنامه های مذهبی ، همچون تواشیح و جمع خوانی قرآن کریم توسط خواهران به صورت گروهی در حضور آقایان چیست ؟
ج: خالی از اشکال نیست و احتیاط لازم آن است که ترک شود و باید از رواج چنین فرهنگهایی که آثار سوء دارد پرهیز شود.


۳ – نظر حضرتعالی درمورد سیزده به در چیست ؟
ج: ریشه اسلامی ندارد ولی مجرد سیاحت وتفرج که با حرام مخلوط وهمراه نباشد ، جایز است.


۴ – چه نوع موسیقی از نظر شرعی حرام است ؟ لطفاً شرایط آن را کاملاً بیان فرمایید.
ج: گوش دادن به موسیقی که مناسب مجالس لهو باشد حرام است ودر این امر بین موسیقی سنتی و غیر سنتی و با اسباب لهو و غیره و در مجالس عزاداری و غیره فرقی نیست.


۵ – آیا گوش دادن به برنامه های به برنامه های رادیو ودیدن تلویزیون مجاز است؟
ج: هر برنامه ای که در آن فساد باشد ، مطلقاً جایز نیست .


۶ – دیدن نا محرم در تلویزیون چه حکمی دارد ؟
ج: به قصد تلذذ و ریبه جایز نیست و در غیراین صورت احوط ترک آن است گرچه جواز آن بعید نیست.


۷ – انجام شعبده بازی در مجالس شادی که امروزه رواج یافته چه حکمی دارد ؟
ج: کار خوبی نیست و این گونه کارها از شاَن یک فرد مومن دور است .


۸ – دایره زدن در مجالس عروسی ویا استفاده از وسایلی غیر از آلات لهو مثل سطل و قابلمه و… چه حکمی دارد؟
ج: دایره زدن در مجالس جشن جایز نیست .


۹ – حکم رقص را بیان فرمایید ؟
ج: بنابر احتیاط واجب رقص مطلقاً باید ترک شود ،چه زدن در بین زنها یا مرد در بین مرد ها یا زن در میان مردان و بالعکس ، اما حرمت رقص زن برای شوهرش معلوم نیست .


۱۰ – استفاده از کروات و پاپیون شرعاً اشکال دارد یا نه ؟
ج: در صورتی که تشبّه صدق نکند حرمت آن معلوم نیست گرچه سزاوار است مسلمان از آنها استفاده نکند بلکه ترک آنهاست.


۱۱ – معنی غنا و حکم آن را بیان فرمایید ؟
ج: هر خوانندگی که انسان را از حالت عادی نوعاً خارج کند غنا است و مطلقاً حرام است حتی در خواندن قرآن و روضه خوانی بلکه هر چیزی که در خارج به کیفیت لهوی باشد غنا و حرام است.


۱۲- حکم نی وسایر آلات موسیقی ونیز استماع موسیقی هایی که از صدا و سیما پخش می شود و نوارهایی که از وزارت ارشاد مجوز دارد ، چطور است ؟
ج: استعمال و گوش دادن نی و تمام آلات موسیقی حرام است چه از تلویزیون پخش شود یا نه و چه مجوز داشته شود یا نه .


۱۳ – تماشای تلویزیون و گوش دادن به رادیو چه حکمی دارد ؟
ج: اگر برنامه ی منافی اخلاق اسلامی باشد، حرام است.


۱۴ – حکم شرکت در مجالس عروسی یا جشن هایی که در آن برنامه های موسیقی اجرا می شود چگونه است ؟
ج: شرکت در این گونه مجالس حرام است و باید آنجا را ترک کرد.


۱۵ – آیا خواندن اذان و قرائت قرآن با الحان غنایی صحیح است ؟
ج: خیر ، غنا مطلقاً حرام است .


۱۶ – آیا لهو حلال هم داریم ؟ لطفاً توضیح بفرمایید .
ج: بلی ، موجودی است مانند سرگرمی ها و امثال اینها.


۱۷ – دلیل حرمت شطرنج چیست؟
ج: روایات متواتره دلیل حرمت شطرنج می باشد.


1 – اگر کسی چیزی را قرض بدهد و شرط کند که جنس دیگری را به او به کمتر از قیمتش بفروشد یا جنسی را به بیشتر از قیمتش از او بخرد آیا این کار صحیح است؟
ج : این قرض صحیح نیست و ربا است. بلی اگر قرض گیرنده جنس را به قرض دهنده بفروشد به کمترازقیمیت یا به زیادتر بخرد و شرط کند که به او مقداری قرض بدهد این مانعی ندارد اگرچه نتیجه یکی است.


۲- اگر کسی قرض بگیرد و شرط اضافه کند آیا این کار صحیح است یا نه؟
ج : آنچه صحیح نیست شرط اضافه به نفع قرض دهنده است. پس اگر شرط اضافی به گیرنده قرض باشد مانعی ندارد. مثلا اگر تاجری برات(حواله) بدهد و شرط اضافی کند به برات دهنده حرام می شود ولی اگر شرط اضافی ازبرات دهنده باشد به برات گیرنده مانع ندارد.مثل اینکه زید صد هزار تومان به تاجری بدهد و بگوید نود هزار تومان در شهردیگر به عمرو بدهد که این شرط مانعی ندارد ولی اگر صد هزارتومان بدهد و شرط کند که صدو ده هزار تومان در شهر دیگری به عمرو بدهد این عمل حرام می باشد.


۳- اگر زید به عمرو مبلغ صد هزار تومان بدهکار باشد نقد یا مدت دار و عمرو مبلغ مزبور را به شخص ثالث به مبلغی کمتر نقدا بفروشدکه شخص ثالث آن را مثلا یک ماه بعد از زید بگیرد این کار صحیح است یا نه؟
ج : ظاهرا مانعی ندارد.


۴ – اگر کسی یک تن قند را با یک تن شکر معاوضه نماید و مبلغی بیشتر به عنوان اجرت ساختن قند هم بگیرد و یا یککیلو طلای ساخته شده مثل النگو وانگشتر و… را با یک کیلو شمش طلا به اضافه ی مبلغ دستمزد معاوضه کند معامله صحیح است یا نه؟
ج : این کار ربا وحرام است و برای فراراز ربا باید شکر یا شمش طلارا به قیمت به طرف مقابلبفروشد و سپس قند یا طلای ساخته شده را به قیمت از طرف مقابل بخرد و بعد تهاتر کند و مبلغ اضافیرا بگیرد.


۵ – شخصی به کسی مبلغی را قرض می دهد ولی سود معینی طینمی کند بلکه میگوید چیزی به من بده ایا این قرض حکم ربا دارد یا نه؟
ج : بلی در حکم رباست ولی اگر چیزی نگوید و خود طرف چیزی بدهد این پول اضافه حلال است.


۶ – شخصی خانه بدهکاررا ازطریق مزایده بابت طلب تصرف نموده است آیا این تصرف جایزاست یا نه؟
ج : خانه مسکونی از نستثنیات دیون است و طلبکار نمیتواند بابت طلب خود آن را تصرف نماید مگراینکه خانه چند قسمت باشد و مدیون به آن قسمت نیازی نداشته باشد و اگرخود بدهکار آن را به تصرف طلبکار درآورد بهترعدم قبول است.


۷ – موسسه ای مثل صندوق قرض الحسنه وام بدون ربح و سود می دهد ولی شرط آن این است که وام گیرنده ازشش ماه قبل مبلغی را به صندوق بپردازد. آیا این عمل صحیح است یا نه؟
ج : این شرط ازطرف موسسه یا شخص جایزنیست.


۸ – ربا گرفتن و ربا دادن به کفارو بانکهای اسلامی چه حکمی دارد؟
ج : ربا گرفتن از کفارجایزاست و اما ربا دادن به کفار جایزنیست و اما ربا گرفتن و ربا دادن از بانکهای اسلامی جایزنیست و نیزاز کافر ذمی که به شرایط ذمه عمل کند هم جایز نمیباشد.


۹ – آیا محاسبه نرخ تورم در دیون و مطالبات ربا محسوب می شود؟
ج : خالی از اشکال نیست.


۱۰ – آیا خسارت تاخیر پرداخت دین شرعی می باشد؟ اخذ این نوع خسارت ا ز کفارچه حکمی دارد؟
ج : شرعی نیست ودر کفار از باب تقاص مانعی ندارد.


۱۱ – اگر خسارت تاخیر پرداخت دین ه صورت شرط ضمن عقد لازم باشد اخذ آن جایزاست یا نه؟
ج : جوازش بعید نیست اگر معین باشد مثلا بگوید اگر خرج کردم برای وصول از شهر ومسافرت و … .


۱۲ – در محله ما همسایه ها صندوق قرض الحسنه ای به این صورت تشکیلداده اند که هر یک از اعضا هر ماه مبلغی معین حق السهم می دهد ودر هر ماه به صورت قرعه به یک یا چند نفراز اعضا مبلغی مشخص قرض می دهند و برای ماه بعد نام افرادی که قرض گرفته اند خط می خورد و افراد دیگری در قرعه شرکت میکنند و این دورادامه می یابد تا همه وام بگیرند و سپس دوباره قرعه کشی با شرکت همه از نو شروع میشود. آیا چنین کاری جایز است؟
ج: خالی از اشکال نیست.


۱۳ – معامله پول با پول چه حکمی دارد؟
ج : در نسیه خالی ازاشکال نیست مگر اینکه مثلا ریال را به دلار یا سکه های خرد ریال ایرانی را با اسکناس های ریال ایرانی معامله کنند وحاصل اینکه باید بین ثمن ومثمن در اوصاف با هم اختلاف داشته باشند و الا قرض می شود.


۱۴ – آیا جایزاست مثلا مبلغ یک میلیون دلار را به مدت یک سال به مبلغ مثلا نهصد میلیون تومان بفروشیم؟
ج : صحیح است.


۱۵ – شخصی دارای حساب بانکی است و پول نیاز دارد وناچاراست از کسی قرض بگیرد. آیاجایزاست مبلغ مورد نیاز را به صورت یک ساله از طرف مقابل به مبلغی زیاد تر از آن مبلغ بخرد و در برابر آن چک یک سال بعد را بنویسد و به بدهد؟
ج : جایزنیست.


۱۶ – قرض نمودن دذ چه مواقعی واجب می شود؟
ج : اگر مظطر به قرض گرفتن باشد واجب است.


۱۷ – آیا در قرض عقد لازم است کهاگر عین قرض شده موجود باشد قرض دهنده حق فسخ نداشته باشد یا خیر؟
ج : عقد لازم است و صاحب مال نمی تواند عین مال را درخواست کند.


۱۸ – در موردی که مال قرض شده قیمی باشد مانند گوسفند و امثال آن که قیمت بر ذمه قرض گیرنده ثابت می شود نه مثل. آیا باید قیمت زمان قرض گرفتن را بدهد یا قیمت وقت پرداخت بدهی؟
ج : مشهور قیمت وقت قرض است ولی در صورت اختلاف در قیمت با مالک مصالحه کند.


۱۹ – آیا در قرض قبض واقباض شرط است یا نه؟
ج : قبض در قرض شرط است.


۲۰ – شخصی وکیل است از طرف وام دهنده که پول او را به وام گیرنده بدهد و سپس اقساط را از وام گیرنده و بدهکار جمع آوری نموده و به طلبکار برگرداند و در این کار از بدهکار اجرت بگیرد بدون اینکه میان طلبکار و بدهکار هیچ شرطی باشد. آیا چنین کاری صحیح است و ربا نیست؟
ج : اگر در مقابل عمل اجرت بدهد اشکالی ندارد.


۲۱ – اگر کسی از روی اضطرار برای حفظ جان خود یا عیال و اولادش قرض ربوی بگیرد آیا چنین کاری صحیح است؟
ج : ضرورت حرمت را بر می دارد.


۲۲ – شخصی به دیگری مبلغی را قرض میدهد و شرط میکند که مثلا دوماه دیگر جنس معینی را به قیمت که شده مبلغی ارزانتر حساب نماید . آیا این معامله صحیح است یا نه؟
ج : خالی ازاشکال نیست.


۲۳ – قرض به شکل کارمزد چه حکمی دارد؟
ج : صحیح نیست و رباست.


۲۴ – آیا می توان با رئیس شعبه بانک عوض معامله ربوی بیع شرط کرد یا نه؟
ج : اگر رئیس شعبه این اختیار را داشته باشد مانعی ندارد.


۲۵ – مستدعیست مستثنیات دین را بیان فرمایید.
ج : مستثنیات دین عبارت است از خانه ولباس که به آن احتیاج داشته باشد بلکه هر چیزی که در زندگی به آن احتیاج دارد و بدون آن در عسروحرج باشد.


۲۶ – حلیت دریافت ربا بین مرد وهمسر در همسرصیغه ای هم جریان دارد یا نه؟
ج : ظاهرا در این مسئله همسر دائمی و همسر متعه فرقی ندارند..


۲۷ – آیا تعهد به پرداخت اندوخته ریاضی بیمه نامه عمروسرمایه گذاری توسط شرکت بیمه  مصداق حکم ربا نمی باشد؟
ج: پرداخت اضافهی بیمه طبق قرارداد ربا نیست.


۲۸ – وام گرفتن از بانک های دولتی چه حکمی دارد؟ 
ج: اگر صرف وام باشد جایز نیست. مگر اینکه داخل در عقود صحیحه باشد مثلاً بانک شما را وکیل کند که با پول بانک خانه یا جنس دیگر بخرید و سپس به قیمت بالا به خود انتقال دهید.


1 – نذر کرده ام در هیئت حسینی شربت بدهم. اما با توجه به اینکه هوا سرد شده شربت قابل استفاده نیست. آیا جایز است نظر خود را به چیز دیگری تبدیل کنم یا اینکه نذر باطل می شود؟
ج : ظاهرا در صورت عدم قابلیت نذر باطل است و در عین حال می تواند به چیز دیگری تبدیل کند.


۲ – شخصی نذر کرده حالا در بر آورده شدن (قبول شدن آن) شک کرده است . تکلیفش چیست؟ (مثلا نذر کرده بود که فلان مرضم شفا یابد فلان بکنم حالا نمی داند مرضش بهبود یافته یا نه)
ج : در صورت شک نذر واجب العمل است.


۳ – فرزندی نذرکرده و پدرش تاحدی اجازه ی عمل به نذر میدهد مثل اینکه نذرکرده اگرفلان بشود ۱۰۰ بارصلوات بفرستد یا ۱۰۰ تومان صدقه بدهد . بعدا اگرپدرش بگوید که من بیش از ۵۰ بار یا ۵۰تومان راضی نیستم آیا میتواند اصلا به نذرش عمل نکند یا اینکه باید مقدار مورد رضایت پدر راانجام دهد؟
ج : بعد ازاینکه پدر در نذر اجازه داد حل آن بعدا معلوم نیست.


۴ – نذر کرده ام درروز معینی گوسفندی ذبح کنم ولی شرایط جور نشده است تا در وقت معین به نذر عمل کنم آیا قضایا کفاره واجب می شود یا نه؟
ج : اگر ذبح ممکن بوده و به علل و ملاحظاتی ذبح نکرده کفاره به جهت مخالفت نذر لازم است و اگر در آن روز عمل به نذر ممکن نبوده چیزی لازم نیست و معلوم می شود که نذر باطل بوده است.


۵ – شخصی نذرکرده ولی بعضی اوصاف نذر رافراموش کرده است . مثلا صلح نذر را می داند ولی در مورد محل مصرف آن بین چند مورد مردد است. تکلیف این شخص چیست؟
ج : در خبر است مصرف کند و در صورت تردد در یکی بعید نیست توزیع بین موارد تردد.


۶ – پدر و مادری نذر کرده اند که اگر خدا به آنها فرزند سالمی بدهد روز عاشورا برسر او تیغ بزنند یا به او لباس سقایی بپوشانند و در دسته عزاداران ببرند آیا عمل به این نذر واجب است؟
ج : صحت نظر در اینگونه موارد که در حق فرزند باشد معلوم نیست.


۷ – همه ساله در روز تاسوعا وعاشورا مردممحل گوسفندهایی را به عنوان نذر در جلوی دسته هی عزاداری ذبح می کنند و وجه فروش آنها توسط هیئت امنای مسجد در مرمت و گسترش آن مکان مقدس خرج می شود. آیا پول این گوسفندهای قربانی را می شود در مسجدی که کنار جاده جهت عبادت و رفاه حال مسافران و رهگذران در حال احداث است خرج کرده در صورتی که خود آن حسینیه نیز نیاز مبرمی به بازسازی دارد؟
ج : در هزینه کردن آنها نظر اهدا کنندگان گوسفند معتبر است.


۸ – شخصی نذر کرده که سالی ده روز روزه بگیرد ولی حالا به علت پیری توان آن را ندارد وظیفه اش چیست؟
ج : در صورت عدم امکان چیزی بر او واجب نیست.


۹ – آیا نظر حضرات ائمه معصومین علیهم السلام و حضرت زهرا علیه السلام و حضرت ابوالفضل علیه السلام جایز است؟
ج : بلی جایز است.


۱۰ – آیا نذر کردن با نوشتن منعقد می شود؟
ج : در نظر انشاء لازم است که فقط با لفظ منعقد می شود.


۱۱ – در این دوره با این همه وسایل برقی اگر کسی برای امامزاده شمع نذر کند آیا نذر او منعقد می شود یا نه ؟ و اگر به نذر خود عمل نکند باید کفاره بدهد یا نه؟
ج : اگر صرف روشن کردن آن در امامزاده مصلحت باشد کما اینکه در مزارهای کوهستانی ممکن است به کار آید عمل به آن بعید نیست و بعید نیست که منعقد شود و بالاخره در نذر رحجان معتبراست.


۱۲ – شخصی نذر کرده که در روز عاشورا مردم را با برنج اطعام کند حالا اگربرنج طبخ نشده را به فقرا بدهد قبول است یا نه؟
ج : هر طور نذر کرده همانطور عمل کند.


۱۳ – نذر کرده بودم یک قطعه موکت برای مسجد محله بخرم حالا میخواهم به جای آن موکت یک قالی برای مسجد بخرم در این صورت آیا نذر من ادا شده یا نه؟
ج : اگر نظر شما مقید به موکت بوده باید آن را بخرید و بدهید.


۱۴ – اگر زن درغیاب شوهر و با عدم اطلاع او یا با عدم رضایت او نذر کند آیا نذر صحیح است؟ اگر نذر را ازمال مختص به خودش کرده باشد چطور؟
ج : صحت نذر موقوف به اجازه شوهر است چه از مال خوش باشد چه از مال شوهر.


۱۵ – شخصی نذر کرده که هر روز زیارت عاشورا بخواند آیا این نذر منصرف به زیارت عاشورا با صد لعن و صد سلام می باشد یا همان متن زیارت عاشورا را بخواند کافی است؟
ج : قصد نذر کننده معتبراست و اگر در نظرخود شک کند بعید نیست همان زیارت عاشورا باشد.


۱۶ – اگر نیاکان یا پدر نذر کنند فرزندشان کاری انجام دهند آیا بر فرزندان عمل به آن واجب است؟
ج : اگر در اموال اولادشان باشد واجب العمل نیست.


۱۷ – آیا در عهد هم مانند نذر صیغه لازم است یا خیر؟ همچنین متعلق عهد هم باید مثل متعلق صیغه نذر رحجان داشته باشد یا خیر؟
ج : بلی در عهد هم صیغه لازم است و رحجان لازم نیست و در کار متساوی هم صحیح است.


۱۸ – خواهشمند است صیغه عهد را بیان فرمایید.
ج : مثلا بگوید برای خدا عهد کردم فلان کار را انجام دهم.


۱۹ – شخصی نذر کرده هر سال روز عرفه را در کربلای معلی باشد. امسال این شخص مستطیع به حَجه الاسلام شده حالا وظیفه اش چیست؟
ج : باید به حج برود و در واقع نذرش باطل است.


1 – معنی شرعی وقف را بیان فرمایید؟
ج: وقف : حبس عین ملک یا مال و مصرف کردن منافع آن در اموری است که واقف معین می کند.


۲ – آیا در وقف صیغه لازم است یا وقف معاملاتی هم کفایت می کند؟
ج: در وقف صیغه لازم نیست و معاطاۀ به قصد انشا کافی است.


۳ – کتابخانه ای با هدیه ی مردم خیّر در یکی از مساجد دهات تشکیل داده ایم در این صورت آیا می شود مقداری از کتابهایی که برای کتابخانه خریداری شده به کتابخانه دیگری در یک ده دیگر که لازم تر است ببریم البته صیغه ی وقف هم خوانده نشده و هدیه کنندگان هم نوعاً به عنوان محیط لازم اهدا کرده اند؟
ج: در صورتی که انشا وقف نشده مانعی ندارد.


۴ – مسجد کوچکی است و گنجایش جمعیت محل را ندارد و در پشت مسجد حمام مخروبه ایست و مصالح آن از سنگ و آجر و غیره از یک قلعه ی مخروبه به دست آمده در این صورت می شود آن حمام مخروبه را منضم به مسجد کرد و از مصالح حمام مسجد را دومرتبه بنا کرد یا نه و نیز واگذار کننده ی زمین در حال حیات است و صیغه ی وقف برای حمام خوانده نشده و رضایت خود را جهت واگذاری به مسجد اعلام کرده؟
ج: ظاهراً اشکالی ندارد.


۵ – زید در حال جنون و سفاهت جمیع املاک و رقبات خود را وقف بر حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) نموده لکن به تصرف وقف نداده است ، آیا این وقف صحیح است یا باطل؟
ج: این وقف باطل است.


۶ – شخصی مقداری زیادی زمین جهت دفن اموات وقف کرده و پس از دفن مردگان در آن زمین آب ظاهر شده به طوری که جنازه ها وسط آب قرار گرفته اند و دیگر مومنین از دفن اموات خوداردی می کنند در این صورت می شود آن زمین را به مالک فروخت یا تعویض کرد تا زمین دیگری وقف شود یا خیر ؟
ج: ظاهراً در این صورت فروختن جایز است . ودر عوض زمین دیگری را برای دفن اموات خرید.


۷ – آیا بچه می تواند ملک خود را وقف نماید یا خیر؟
ج: کودک غیر بالغ نمی تواند وقف کند و در وقف بلوغ شرط است.


۸ – آیا در چیزی که وقف می شود لازم است در حین وقف کردن دارای منفعت باشد؟
ج: چیزی که می شود از او نفع برد و استفاده کرد وقفش صحیح است.


۹ – شخصی است چند سالی است فوت نموده و دارای اولاد نبوده و برادرش وارث او بوده و تمام ما ترک او را ارث بوده و یک باب خانه ی او را بعد از فوت او وقف حسینیه کرده که در آن عزاداری حضرت سید الشهداء (ع) بشود ، لکن هوایی این خانه مال شخص متوفی است ومالک زمین کسی دیگر است و واقف از مالک زمین اجازه نگرفته و هنوز هم رضایت ندارد و چون خانه ی مزبور کوچک و ظرفیت برای اجتماع مردم ندارد ، لذا کمتر اجتماع می شود و فعلاً هم در معرض خرابی است و در جوار آن خانه زمینی قرار دارد ، در این صورت می شود خانه ی مزبور را که وقف شده با زمین مذکور که در جنب خانه است ، معاوضه کرد یا نه ؟
( چون زمین مزبور خیلی بیشتر از خانه ی موقوفه است )
ج: در فرض مزبور که مالک زمین راضی نیست وقف باطل است و می شود اعیانی را فروخت در خرید حسینیه ی دیگر مصرف نمود .


۱۰ – هر گاه کسی وقف را معلق بر شرطی کند که در حال وقف نمودن حاصل نیست ، ولی انتظار حصول آن هست یا اینکه یقین است که در آینده حاصل می شود ، مثلاً بگوید : « این ملک را وقف نمودم در صورتی که پسرم از سفر بیاید یا وقتی که اول ماه برسد .» چه صورتی دارد ؟
ج: وقف مطلقاً صحیح نیست.


۱۱ – اگر کسی بگوید این ملک وقف است ، بعد از فوت من ، حکمش چیست؟
ج: صحیح نیست.


۱۲ – شخصی حیوانی را وقف کرده بود ، ولی فعلاً همین حیوان موقوفه از بین رفته و نتایچ وبچه ی آن حیوان باقی است در این صورت نتایج و بچه ی آن حیوان هم وقف است یا نه ؟ البته واقف هم تصریح کرده که این حیوان و نتایج آن هر چند که باقی ماند وقف باشند .
ج: در فرض مزبور نتایج هم وقف است.


۱۳ – در قریه ای که قسمتی از آن در دامنه ی کوه است و آب آن را فرا نمی گیرد و قسمت دیگر هم آب گیر و مزروعی است ، آن قسمت را که در دامنه ی کوه بوده ، اهالی قریه مسطح نموده و در آن خانه بنا کرده اند ، ولی تمام آنها از اراضی دایر و بایر مشهور به موقوفه بودن هستند ، در این صورت زن که هشت یک بر است از کلیه ی متصرفی اعم از خانه و غیره ارث می برد یا نه ؟ همچنین وقف جبال که بایر و حاصل خیز نیست ، آیا صحیح است یا فقط اراضی مزروعی باید متعلق وقف باشد ؟ ( در مندرجات وقفنامه هم اشاره به زمینهای مزروعی شده است.)
ج: زن از این خانه ها (از بناها) البته در ساختن خانه و تصرفات دیگر از اراضی موقوفه باید از متولی اجازه گرفت و زمین بایر اگر از توابع و مرافق زمین دایر باشد و یا قابل استفاده شود ، صحیح است وقف آن.


۱۴ – شخصی مبلغی وجه نقد را برای مسجدی وقف نموده و صیغه ی وقف هم خوانده شده ، آیا اجازه می فرمایید وجه مذکور را صرف بنای غسالخانه بنماییم یا خیر؟
ج: وقف اثمان و نقود صحیح نیست اگر هدیه کرده نمی شود برای بنای غسالخانه مصرف کرد.


۱۵ – آیا در وقف قصد قربت معتبر است یا خیر ؟
ج: ظاهراً قصد قربت در وقف معتبر نیست گرچه در مثل مسجد و حسینیه ها احوط و اولی است.


۱۶ – شخصی باغی را که مشجّر به اشجار مثمره و مرکبات بوده وقف امور خیریه کرده است ، ولی عرصه ملک مال دیگری است و او فقط میوه ی باغ را وقف کرده است ، آیا این وقف صحیح است یا نه ؟
ج: این وقف ظاهراً صحیح است .


۱۷ – اگر دختر زرتشتی به شرف دین مبین اسلام مشرف شود و زرتشتیان از روی عناد و لجاج مادر او را با اکراه و اجبار وادار نمایند که املاک خود را بر کهنبار زردتشتیان وقف نماید تا پس از فوت او آن دختر از ارث محروم گردد . با توجه به اینکه وقف برای مقاصد غیر مشروع و محروم نمودن مسلمان از ارث بوده و ما بعداً پشیمان شده و اموال خود را به تصرف وقف هم نداده است . آیا آیا چنین وقفی شرعاً صحیح است یا نه ؟
ج: در صورتی که به قبض نداده وقف تمام نشده و صحیح نیست.


۱۸ – آیا در وقف عام و خاص تعیین موقوف علیه لازم است یا خیر ؟
ج: موارد مصرف باید معیّن شود و یا اینکه بگوید در تمام خیرات مصرف شود.


۱۹ – دو قطعه تابلو که مشتمل بر شمایل حضرت ابوالفضل العباس و حضرت سید الشهدا علیهما السلام است را وقف مسجدی کرده اند ولی شنیده ایم مراجع تقلید حکم به کراهت وجود عکس و شمایل در محل نماز خواندن فرموده اند ، حال اجازه می فرمایید صاحب آنها ــ واقف ــ تابلوها را بفروشد و وجه آن را به مصرف مسجد برساند یا نه؟
ج: صحۀ وقف معلوم نیست و اگر فروخت می تواند پول آنها را به مسجد بدهد.


۲۰ – شخصی به حج می رود و قبلاً وصیت می کند که اگر از حج برنگشتم املاک من وقف باشد و مصارف آن را هم معیّن می کند ، آیا چنین وصیتی در مورد وقف صحیح و نافذ است یا نه ؟
ج: اگر وصیت کرده به این که وقف کنند ، زاید بر ثلث صحیح نیست مگر این که وراث اجازه بدهند .


۲۱ – آیا وقف نمودن چیزی برای فرزندی که در رحم مادر است و غیر از او موقوف علیه دیگری وجود نداشته باشد یعنی ابنداءً وقف برخصوص حمل شود صحیح است یا خیر؟
ج: خالی از اشکال نیست.


۲۲ – کسی که مقدار یک میلیون تومان برای وقفیه داده و شرط کرده تا زنده است نفقه اش را بدهند ، آیا دادن چنین پولی به این شرط برای وقفیه جایز است یا خیر؟
ج: این وقف صحیح نیست.


۲۳ – شخصی در حال حیات مایملک خود را از خانه و اثاث و… به عیالش تملیک نموده به این معنا که زن تا زنده است از آن استفاده کند ، آیا این عمل صحیح است؟
ج: بلی ، صحیح است و در واقع داخل در مبحث عمری می شود و معنی عمری این است که انسان مالی در اختیتر دیگری قرار دهد تا مادام العمر از آن استفاده کند.


۲۴ – شخصی مالی را به عیال و اولاد خود تملیک می کند به شرط این که تا خود او زنده است ، خود از آن استفاده نماید ، آیا چنین تملیکی صحیح است ؟
ج: ظاهراً مانعی ندارد. ( بررسی شود )


۲۵- آیا وقف برای مذهبی صحیح است یا برای اداره ی مراکز آموزش عالی و پژوهشی و دانشگاهی به سیک معاصر هم صحیح می باشد؟
ج: به امور مذهبی اختصاص ندارد.


۲۶ – وقف از چه راههایی ثابت می شود ؟
ج: با بینه وسند معتبرکه موجب اطمینان باشد و با شهرت هم ثابت می شود.


۲۷ – در چه مواردی تغییر مصرف درآمد موقوفه جایز است؟
ج: اگر در مورد وقف مصرف ممکن نباشد در موارد خیرات دیگر مصرف می شود با ملاحضه الاقرب فالاقرب.


۲۸ – خانه ای خریده ایم که زمین آن وقفی است و زمانی که مزرعه ی کشاورزی بوده وقف شده ، سپس کاربری زمین را عوض کرده اند ، خواهشمند است در این رابطه فتوای مبارک را در موارد زیر بیان فرمایید:
اولاً آیا تغییر کاربری زمین وقف از مزرعه کشاورزی به مسکونی جایز است؟
ج: اگر وقف مطلق باشد اینگونه تغییرات اشکالی ندارد و اگر مخصوص زراعت باشد در صورت عدم امکان زراعت می شود در جهات دیگر تغییر داد.
ثانیاً: در صورت جواز شرایط آن چیست ؟
ج: باید مصلحت واقف و موقوفه و موقوف له مراعات شود.
ثالثاً: آیا برای کسانی که زمین را برای ساخت خانه اجاره می کنند یا کسانی که خانه را از آنها می خرند آیا واجب است جهت تصحیح تصرف به مرجع تقلید خود رجوع کنند؟
ج: اگر مباشر اجاره متولی شرعی باشد لازم نیست به حاکم شرع رجوع کرد .


۲۹ – آیا صحیح است انسان بخشی از اموال خود را وقف فرزندان خود نماید؟
ج: بلی صحیح است.


۳۰ – قباله ای پیدا شده که اثبات می کند زمین های روستایی نزدیک یه هفتصد هشتصد سال قبل وقف بوده ولی در اثر مرور زمان وقفیت آنها فراموش شده و به صورت عادی خرید و فروش شده اند ، حال با توجه به این که صحت قباله از سوی کارشناسان سازمان میراث فرهنگی تأیید شده تکلیف چیست؟
ج: اگر معلوم نباشد که این وقف به یکی از موجبات صحت فروسش معامله شده ، خرید و فروش و استفاده از آنها در غیر وقف صحیح نیست .


۳۱ – اشیا و وسایلی که قدیمی شده اند مثل ظروف مسی و چراغهای روغن سوز و… ودر محل وقف قابل استفاده نیست را شرعاً چه باید کرد و آیا جایز است آنها را به فروش برسانیم؟
ج: می شود انها را فروخت و عوض آنها را در مورد وقف ظروف مناسب خرید.


۳۲ – اشیایی که به مسجد داده می شود ممکن است گاهی با عنوان وقف و گاه با عنوان تملیک باشد ، آیا احکام شرعی این دو عنوان مختلف است ؟
ج: در صورتی که به مسجد تملیک شده بعید نیست متولی آنها را تعویض کند یا فروخته در مصالح مسجد مصرف کند.


۳۳ – اشیایی در مسجد وجود دارد که نمی دانیم وقف شده یا به تملیک مسجد در آمده حکم کدامیک را برای اشیا بار کنیم؟
ج: احتیاط در ملاحضه ی وقف است .


۳۴ – استفاده از اموال حسینیه یا مسجد چه حکمی دارد؟
ج: اگر وقف مسجد یا حسینیه شده است جایز نیست و باید نظر واقف را ملاحضه کرد.


۳۵ – آیا جایز است مقداری از املاک خود را وقف امام حسین (ع) نماید که تا زنده ام درآمد آن ملک، مال خودم و بعد از مرگ مال امام (ع) باشد ؟
ج: جایز نمی باشد.


۳۶ – معنی وقف خاص و وقف عام را بیان فرمایید.
ج: وقف خاص آن است که به افراد معینی وقف باشد اما وقف عام به جهتی وقف باشد مثل علما و فقرا یا سادادت و… .


۳۷ – تیدیل به احسن وقف در چه مواردی جایز است؟
ج: در صورتی که نشود از وقف استفتده مورد نظر را کرد.


۳۸ – به نظر حضرتعالی در وقف عام مانند مسجد و نظایر آن از امور عامه ، ولایت فقیه ثابت است یا نه؟
ج: اگر متولی خاصی نداشته باشد حاکم شرع آن را اداره می کند.


۳۹ – دهکده ای است که در زمان سابق ارامنه در آن سکونت داشته اند ، حالا چند سالی است که مسلمان نشین شده ولی مسجد ندارد ، اهالی ده می خواهند کلیسا را مسجد نمایند چون ساختن مسجد برای ایشان مقدور نیست ، آیا اجازه می فرمایید کلیسا را مسجد نمایند؟
ج: مانعی ندارد.


۴۰ – شخصی یک جلد کلام الله مجید را وقف محل معینی نموده ولی چون در آن محل خیلی قرآن زیاد است این قرآن به کلی از استفاده افتاده است در این صورت آیا جایز است آن را به محل دیگری انتقال بدهد یا نه؟
ج: جایز است.


۴۱ – قرآن یا کتابی در دست در دست شخصی می باشد که ادعای مالکیت آن را می نماید ولی داخل جلد آن نوشته شده که وقف است ، آیا با همین وقفیت ثابت می شود یا نه؟
ج: به مجرد نوشتن ثابت نمی شود.


۴۲ – محلی است که سالهاست اهالی آن در آن سکونت دارند و مالک آن هستند و تمام آثار مالکیت در عرف بر آن بار می شود اما به تازگی سندی قدیمی مربوط به هزار سال پیش پیدا شده که وقفنامه ی این زمین است ، با این اوصاف تکلیف مردم چیست و چگونه باید عمل شود؟
ج: اگر قطع به وقفیت آن حاصل شود باید احکام وقف را بار نمود.


۴۳ – اگر کسی بگوید فلان اتاق خانه ام را یکسال وقف نمودم صحیح است یا نه؟
ج: اگر مرادش وقف باشد بالخصوص باطل است والا حبساً صحیح است.


۴۴ – فرق بین وقف و حبس چیست ؟
ج: در وقف دوام شرط است ولی در حبس تا مدت معین حبس می شود مثلاً می گوید این ماشین را به مدت ده سال حبس کردم برای خدمت فلان موسسه که بعد از ده سال به مالک بر می گردد.


۴۵ – آیا زمینی که از ابتدا تا به حال هیچ گونه فعالیتی در آن صورت نگرفته و به صورت بکر و راکد بوده و به طور خلاصه زمین موات بوده را می شود وقف کرد یا نه؟
ج: اگر واقف مالک آن باشد و بشود ولو در آینده از آن استفاده برد وقفش صحیح است.


1 – آیا وکالت با مرگ موکل باطل می شود و وکیل حق فروش اموال موکل بعد از مرگش را دارد؟
ج : وکالت با مرگموکل باطل می شود و وکیلبعد از مرگ موکل حق فروش اموال موکل را ندارد.


۲ – وکیلی متوجه می شود که موکل او قصد دارد مالی راکه شرعا متعلق به دیگری است به طریق قانونی از او خلع ید کند آیا شرعا مسئولیتی دارد یا نه؟
ج : وکالت در اینگونه موارد جایزنیست.


۳ – آیا می شود وکالت را مشروط به شرطی نمود مثلا زید به عمرو بگوید اگر پدر اجازه داد تو در فروش خانه ی من وکیل هستی یا صحیح نیست؟
ج : این وکالت صحیح نیست.


۴ – آیا بچه ممیز می تواند وکیل بگیرد؟
ج : جایزنیست توکیل صبی.


۵ – آیا جایزاست در خصومات و مرافعات مدعی یا منکر هر دو وکیل بگیرند یا خیر؟
ج : مانعی به نظر نمی رسد.


۶ – آیا وکیل گرفتن در حیازت مباحات صحیح است یا خیر؟
ج : بلی می توان شخصی را در حیازت و تحجیر وکیل کرد.


۷ – آیا ولی طفل مانند پدر و جد می تواند در امور طفل وکیل بگیرد؟
ج : اگر مصلحت تقاضا کرد مانعی ندارد.


1- تعریف حجاب با توجه به قرآن کریم (آیات حجاب، سوره نور و احزاب) چیست و تفسیر شما از آن چگونه است؟
ج: اجمالاً می شود گفت ظاهر آیه دلالت دارد بر این که بانوان ادامه مقنعه و چادر سرشان را به گردن بیندازند، نه آن طور که درزمان نزول آیه مرسوم بود که زن ها ادامه مقنه و چادرشان را به پشت می انداختند وگردن و سینۀ آن ها باز می ماند، البته لازمۀ پوشاندن سینه و گردن، پوشاندن مقداری از صورت می باشد، و الله العالم.


۲- به طور مشخص منظور از زینت آشکاری که در آیۀ حجاب سورۀ نور آمده چیست و شامل چه مواردی می شود؟
ج: در مورد زینت بحث های زیادی شده است ولی بعید نیست که بگوییم مراد محل زینت است، پس در آیه نهی شده که زن بدن خود را نمایان و آشکار سازد و بنابر این تمام بدن زن زینت است، ولی اگر جزئی از بدن زن خود به خود آشکار شود، این نهی شامل آن نیست. پس در آیه از نمایاندن بدن نهی شده، نه از ظاهر شدن خود به خود آن و اما از آیۀ بر نمی آید که مراد از «ما ظهر» دست و صورت باشد، بلی در بعضی روایات به آن ها تطبیق شده که این هم بعید نیست، چون دست و صورت قهراً و خود به خود در هنگام فعالیت ظاهر می گردند، والله العالم.


۳- امروزه شاخص های بارز با حجابی و بی حجابی از دیدگاه شما چه می تواند باشد؟
ج: شاخص حجاب پوشیده بودن بدن زن است، گرچه مصداق کامل و بارز آن در فرهنگ اسلامی، چادر است که از فرق تا قدم را می پوشاند و نیز در صورت استفاده از مانتو و دیگر پوشش ها برای حجاب، لازم است توجه شود که برجستگی های بدن را نمایان نسازند، والله العالم.


۴- آیا رنگ پوشش تأثیری در با حجابی یا بی حجابی دارد یا خیر؟
ج: رنگ در صدق حجاب دخالت ندارد، گرچه بسا رنگ موجب تهییج نفس ناظرین است و از این جهت استفاده از بعضی از رنگ ها در حجاب ممنوع می باشد، والله العالم.


1 – در اماکن عمومی مثل حرم امامان و امازادگان اموال و اشیاء گمشده بسیاری وجود دارد که با گذشت مدتهای مدید کسی برای گرفتن آنها مراجعه نکرده است. حکم این اشیاء را بیان فرمایید.
ج : اگر اعلام نموده اند و مایوس شده اند از پیدا کردن صاحبانشان با اجازه حاکم شرع صدقه می دهند.


۲ – وظیفه کسی که مال حرامی در اختیارش قرار گرفته و قدرت بازگرداندن آن را به صاحبش ندارد یا این امر برای اومشکل است چیست؟
ج : اگر قدرت بازگرداندن آن به صاحبش را ندارد از طرف آنها صدقه بدهد.


۳ – اجناس و اشیائی که در سرزمینهای غیر اسلامی پیدا می شود چه حکمی دارد؟
ج : یابنده می تواند تملک کند.


۴ – آیا اموال دولتی از نظرحضرتعالی مجهول المالک هستند؟ اموال بانکها چطور؟
ج : این اموال مال دولت است و در حکم مجهول المالک نیست.


۵ – اشخاصی که در مراکز خدمات شهری مشغول به کار هستند گاه اشیائی را پیدا میکنند که با کمی هزینه کردن قابل استفاده می شود. به طورکلی نسبت به اشیائی که پیدا می شود مانند قاب عکس کهنه اشیاء و اسباب بازیهای پلاستیکی که کمی خراب شده کفش یا لباسهای مستعمل چه وظیفه ای دارند؟
ج : چون مالکانشان از اینها اعراض کرده اند تملک مانعی ندارد.


۶ – کسی که کیف پولی را پیدا کرده آیا می تواند برای تهیه اعلامیه و آگهی جهت پیدا کردن صاحبآن و یا برای پست کردن کیف به صاحبش از پول همان کیف بردارد؟
ج : ظاهرا هزینه اعلام برعهده پیدا کننده است.


۷ – دسته پولی از بانک گرفته ایم که باند بانک دیگری بر روی آن است و مبلغی اضافه دارد تکلیف چیست؟
ج : اگر این اضافه از مسئول بانک است یا از خزانه ی آن بانک باید به آن برگردانده شود و اگر این احتمال نباشد و شاید از مشتریان باشد حکم مجهول المالک را دارد و باید از طرف صاحب آن صدقه بدهد.


۸ – اگر چیزی را با دست یا پای خود به کناری بزند ولی آن را برندارد حکمش چیست؟
ج : این را اخذ نمی گویند و حکم لقطه ندارد.


۹ – لقطه را پس از یاس از پیدا شدن صاحب آن می توان فروخت و قیمت آن را صرف بنایی و تعمیر مسجد کرد بدون آنکه به فقیر بدهد و فقیر قبض و قبول کند یا نه؟
ج : بعد از تملک می تواند در بنای مسجد صرف کند و بعد اگر مالک پیدا شد ضامن است.


۱۰ – یک حلب روغن در ماشین جا مانده و خوف فساد روغن مذکوراست. خواهشمندم وظیفه صاحب ماشین در قبال روغن مذکور را بیان فرمایید.
ج : از طرف صاحب مال صدقه بدهد.


۱۱ – اگر بچه ی نابالغی چیزی پیدا کرد و برداشت آیا ولی او میتواند بچه را راهنمایی کند که در جای خود بگذارد یا نه؟
ج : جواز بعید نیست.


پاسخ حضرت آیت الله العظمی حاج شیخ یداله دوزدوزانی مدظله
به استفتایی پیرامون معاملات هرمی و اینترنتی

باید توجه داشت که تجارت در اینترنت با دیگر تجارت ها تفاوتی ندارد و این ابزار فقط کارها را ساده تر کرده است، مثل تلفن و نمابر. بنابر این اگر معامله ای که از طریق اینترنت انجام می شود شرایط صحت را داشته باشد، معامله صحیح و در غیر این صورت باطل است.

 

اما در مورد معاملات هرمی مثل گلدکوئست و گلدماین و امثال آن به طور خلاصه باید توجه داشت که معاملات از نظر شرعی بر دو قسم هستند:
۱- معاملات حقیقی که برای جامعه مفید هستند و مشکلی را از اجتماع بر طرف می کنند، مثل معاملات رایجی که در میان مردم جریان دارد و در صورت دارا بودن شرایطی که در رساله های عملیه بیان شده صحیح و حلال می باشند.
۲- معاملات کاذبه که در واقع برای جامعه فایده ای ندارند و موجب اختلال در نظام اقتصادی جوامع بشری می شوند، مثل معاملات ربوی، قمار و …
قرآن کریم هم به این مطلب اشاره فرموده است: (لا تأکلوا اموالکم بینکم بالباطل…)
هر انسان منصفی با اندکی توجه می فهمد که اینگونه معاملات – یعنی معاملات هرمی – هم از جمله معاملات باطل محسوب می شوند که چه به وسیله اینترنت و چه در خارج از آن انجام شوند، لازم است از آنها اجتناب نمود .


1 – سلام علیکم و رحمه الله به تازگی یک خواننده(شاهین نجفی ایرانی مقیم آلمان) که خدا و پیامبرش او ا لعنت کنند شعری را با مضامین بسیار توهین آمیزبه امام علی نقی علیه السلام خوانده است آیا حضرتعالی او را مهدور الدم و مرتد میدانید؟

جواب : اینگونه افراد از نواصب و دشمنان ائمه اطهار بوده و مهدور الدّم می باشند و باید جامعه را از لوث وجود آنها پاک ساخت تا دیگران جرأت جسارت به مقام عصمت و ولایت ائمه اطهار نداشته باشند .


1 – آیا هبه به زوجه هبه ی لازمه است؟
ج : اگر هبه ی غیر معوضه باشد لازم نیست.


۲ – شخصی منزلی را به نام همسرش در محضر اسناد ثبت کرده ولی نه صیغه هبه خوانده ونه منزل را به او تحویل داده. یعنی منزل را تخلیه نکرده است و در اختیار او نگذاشته است بلکه خودش و همسرش و فرزندانش در آن منزل زندگی می کنند و صاحب اختیار منزل خود اوست تا اینکه زن وفات می کند. آیا این منزل ملک آن زن محسوپ می شود یا مال شوهر است؟
ج : اگر موهوب در دست موهوب له باشد لازم نیست قبض دیگری نماید و در مورد سئوال چون خانه در تصرف زن است بعید نیست که قبض باشد و در این صورت خانه مال زن محسوب می شود.


۳ – شخصی ملک و زمین خود رابه دیگری هبه می کند و می گوید: مشروطبه اینکه تا زنده ام اختیار تصرف آن را داشته باشم . آیا این هبه نافذ است و آن شرط لازم است؟
ج : اگر شرط کرده که تا زنده است از آن استفاده نماید جایزاست.


۴ – شخصی زمین خود را به کسی به شرط عوض هبه می کند. ولی موهوب له عوض را نمی پردازد تا واهب فوت می کند. آیا وارث واهی خیار فسخ هبه مورث را دارد یا خیر؟
ج : بلی وراث جمیعا می توانند فسخ کنند.


۵ – اگرکسی به دیگری قرآنی هدیه بدهد آیا می تواند آن را پس بگیرد؟
ج : اگر معوضه نباشد جایزاست.


۶ – اگر مالی به یتیم هبه شود و قیم او راقبض کند آیا هبه حاصل می شود یا نه؟
ج : بلی حاصل می شود.


۷ – اگر در هبه قبض را شرط می دانید کیفیت آن را بیان فرمایید.
ج : قبض در هبه شرط است و در غیر منقول رفع ید و تخلیه و قردادن آن در اختیار موهوب له است و در منقول تحویل دادن جنس به موهوب له است.


۸ – آیا هبه چیزی که مشاع است صحیح است یاخیر؟
ج : بلی صحیح است.


۹ – نظر حضرتعالی در باب رجوع در هبه به ذی رحم چیست؟
ج : بعد از تحقیق قبض رجوع صحیح نیست.


۱۰ – شخصی املاک خود را به اولاد خود هبه می کند وخیار فسخ برای خود قرارمی دهد آیا صحیح است یا خیر؟
ج : صحت آن بعید نیست.


۱۱ – آیا در هبه معوضه تا عین باقی است واهب می تواند رجوع کند یا خیر؟
ج : بعد از قبض و اقباض رجوع صحیح نیست.


۱۲ – شخصی عین موهوبه را به قبض ذی رحم داد و از دنیا رفت و هنوزعین موهوبه باقی است .آیا ورثه او حق رجوع به عین را دارند یا اینکه هبه لازم است؟ اگر موهوب له از دنیا برود آیا واهب حق رجوع دارد یا خیر؟
ج : بعداز فوت موهوب له نمی توان رجوع کرد.


۱۳ – شخصی هبه غیرمعوضه به غیر ذی رحم کرده و عین موهوبه باقی است . آیا می تواند هبه را به هم زده و عین را بردارد؟
ج : می توان در فرض مزبور عین را برگرداند.


۱۴ – آیا هبه نمودن در مرض موت صحیح است یا خیر؟
ج : بلی صحیح است.


۱۵ – نظر حضرتعالی درمورد هبه منافع و هبه دین چیست؟
ج : بعید نیست و قبض آن با قبض عین می باشد. بررسی شود.


۱۶ – مراد از هبه معوضه چسیت؟
ج : مراد این است که یا از اول شرط عوض باشد و یا اینکه بعد از هبه موهوب له چیزی را در عوض آن بدهند و هبه کننده هم قبول کند.


۱۷ – رجوع در هبه چگونه محقق می شود؟
ج : هم با لفظ می گوید رجوع کردم و هم در عمل موهوب را پس می گیرد.


۱۸ – آیا در هنگام رجوع در هبه لازم است موهوب له مطلع باشد یا خیر؟
ج : اطلاع موهوب له لازم نیست.


1 – ودیعه یعنی چه؟
ج : ودیعه یعنی چیزی را در پیش کسی به امانت بگذارند که آن را حفظ کند.


۲ – آیا ودیعه از عقود جایزه است یا لازمه؟
ج : از عقود جایزه است.


۳ – اگر ودیعه نزد مستودع تلف یا معیوب شود مستودع ضامن است یا خیر؟
ج : در ودیعه ضمان نیست مگر افراط و تفریط شود.


۴ – مقصود از تعدی و تفریط در نگهداری ودیعه چیست؟
ج : مراد از تعدی این است که از حد معمولی بگذارند مثلا الاغ را بیش از حد معمول بار بزنند و تفریط یعنی اینکه در نگاه داشتن مراقبت و مراعات نکنند.


۵ – در کتابخانه های عمومی معمولا کتابهای وقفی و غیر وقفی وجود دارد که به اعضای کتابخانه برای مطالعه می دهند. گاهی اتفاق می افتد که بعضی از اعضاء کتابها را برده و باز نمی گردانند در این حالت آیا کتابدار و کسی که کتابها را به امانت داده ضامن است یا نه ؟
ج : اگر به وظیفه خود عمل کرده یعنی اگر کتابها وقفی است شرط کند که به کتابخانه برگردانند و کتابها را افراد مورد اعتماد بدهد و … و افراط و تفریط نکند ضامن نیست.


فهرست