احکام نذر و عهد

مسأله 2649 ) نذر آن است که انسان بر خود واجب کند که کار خیرى را براى خدا بجا آورد یا کارى را که نکردن آن بهتر است، براى خدا ترک نماید.


مسأله 2650 ) در نذر باید صیغه خوانده شود و لازم نیست آن را به عربى بخوانند پس اگر بگوید چنانچه مریض من خوب شود، براى خدا ده تومان به فقیر مى‏دهم، نذر او صحیح است.


مسأله 2651 ) کسى که نذر مى‏کند باید مکلّف و عاقل باشد و به اختیار خود نذر کند. بنابراین نذر کردن کسى که او را مجبور کرده‏اند، یا به واسطه عصبانى شدن بى‏ اختیار نذر کرده، صحیح نیست.


مسأله 2652 ) آدم سفیه ى که مال خود را در کارهاى بیهوده مصرف مى‏کند، اگر مثلاً نذر کند چیزى به فقیر بدهد، صحیح نیست.


مسأله 2653 ) اگر شوهر از نذر کردن زن جلوگیرى نماید، زن نمى‏تواند نذر کند و اگر بدون اجازه شوهر نذر کند شوهر مى‏تواند نذرش را منحلّ نماید.


مسأله 2654 ) اگر زن با اجازه شوهر نذر کند، شوهرش نمى‏تواند نذر او را بهم بزند، یا او را از عمل به نذر جلوگیرى نماید.


مسأله 2655 ) اگر فرزند با اجازه پدر نذر کند، باید به آن نذر عمل نماید و اگر بدون اجازه پدر نذر کند، مى‏تواند نذر فرزندش را منحل نماید.


مسأله 2656 ) انسان کارى را مى‏تواند نذر کند که انجام آن برایش ممکن باشد، بنابراین کسى که نمى‏تواند پیاده به کربلا برود، اگر نذر کند که پیاده برود، نذر او صحیح نیست.


مسأله 2657 ) اگر نذر کند که کار حرام یا مکروهى را انجام دهد، یا کار واجب یا مستحبى را ترک کند، نذر او صحیح نیست.


مسأله 2658 ) اگر نذر کند کار مباحى را انجام دهد یا ترک نماید، چنانچه بجا آوردن آن و ترکش از هر جهت مساوى باشد، نذر او صحیح نیست و اگر انجام آن از جهتى بهتر باشد و انسان به قصد همان جهت نذر کند، مثلاً نذر کند غذائى را بخورد که براى عبادت قوت بگیرد، نذر او صحیح است و نیز اگر ترک آن از جهتى بهتر باشد و انسان براى همان جهت نذر کند که آن را ترک نماید، مثلاً براى این که دود مضر است، نذر کند که آن را استعمال نکند نذر او صحیح مى‏باشد.


مسأله 2659 ) اگر نذر کند نماز واجب خود را در جائى بخواند که به خودى خود ثواب نماز در آنجا زیاد نیست مثلاً نذر کند نماز را در اطاق بخواند، چنانچه نماز خواندن در آنجا از جهتى بهتر باشد مثلاً به واسطه این که خلوت است انسان حضور قلب پیدا مى‏کند، نذر صحیح است.


مسأله 2660 ) اگر نذر کند عملى را انجام دهد، باید همان‏طور که نذر کرده بجا آورد پس اگر نذر کند که روز اول ماه صدقه بدهد، یا روزه بگیرد، یا نماز اول ماه بخواند چنانچه قبل از آن روز یا بعد از آن بجا آورد، کفایت نمى‏کند و نیز اگر نذر کند که وقتى مریض او خوب شد، صدقه بدهد چنانچه پیش از آن که خوب شود صدقه را بدهد، کافى نیست.


مسأله 2661 ) اگر نذر کند روزه بگیرد ولى وقت و مقدار آن را معین نکند، چنانچه یک روز روزه بگیرد، کافیست و اگر نذر کند نماز بخواند و مقدار و خصوصیات آن را معین نکند، اگر یک نماز دو رکعتى بخواند، کفایت مى‏کند و اگر نذر کند صدقه بدهد و جنس و مقدار آن را معین نکند، اگر چیزى بدهد که بگویند صدقه داده، به نذر عمل کرده است و اگر نذر کند کارى براى خدا بجا آورد، در صورتى که یک نماز بخواند یا یک روزه بگیرد، یا چیزى صدقه بدهد، نذر خود را انجام داده است.


مسأله 2662 ) اگر نذر کند روز معینى را روزه بگیرد، باید همان روز را روزه بگیرد در صورتى که عمداً روزه نگیرد، باید گذشته از قضاى آن روز کفّاره هم بدهد، و اظهر این است که کفاره‏ اش کفاره مخالفت یمین است چنانچه در مسأله 2679 خواهد آمد ولى در آن روز اختیاراً مى‏تواند مسافرت کند و روزه را نگیرد، و چنانچه در سفر باشد، لازم نیست قصد اقامه کرده و روزه بگیرد و در صورتى که از جهت سفر یا از جهت عذر دیگرى مثل مرض یا حیض روزه نگیرد، لازم است روزه را قضا کند.


مسأله 2663 ) اگر انسان از روى اختیار به نذر خود عمل نکند، باید به مقدارى که در مسأله پیش گفته شد، کفاره بدهد.


مسأله 2664 ) اگر نذر کند که تا وقت معینى عملى را ترک کند، بعد از گذشتن آن وقت مى‏تواند آن عمل را بجا آورد و اگر پیش از گذشتن وقت از روى فراموشى یا ناچارى انجام دهد، چیزى بر او واجب نیست ولى بازهم لازم است که تا آن وقت، آن عمل را بجا نیاورد و چنانچه دوباره پیش از رسیدن آن وقت بدون عذر آن عمل را انجام دهد، باید به مقدارى که در دو مسأله پیش گفته شد، کفاره بدهد.


مسأله 2665 ) کسى که نذرکرده عملى را ترک کند و وقتى براى آن معین نکرده است، اگر از روى فراموشى ، یا ناچارى، یا ندانستن آن عمل را انجام دهد کفاره بر او واجب نیست ولى بعداً هر وقت از روى اختیار آن را بجا آورد، باید کفاره بدهد.


مسأله 2666 ) اگر نذر کند که در هر هفته روز معینى مثلاً روز جمعه را روزه بگیرد چنانچه یکى از جمعه‏ها عید فطر یا عید قربان باشد یا در روز جمعه عذر دیگرى مانند حیض براى او پیدا شود، باید آن روز را روزه نگیرد و قضاى آن را بجا آورد.


مسأله 2667 ) اگر نذر کند که مقدار معینى صدقه بدهد چنانچه پیش از دادن صدقه بمیرد بنابراحتیاط باید آن مقدار را ورثه بالغ او از سهم خود صدقه بدهند.


مسأله 2668 ) اگر نذر کند که به فقیر معینى صدقه بدهد، نمى‏تواند آن را به فقیر دیگر بدهد و اگر آن فقیر بمیرد، بنابراحتیاط باید به ورثه او بدهد.


مسأله 2669 ) اگر نذر کند که به زیارت یکى از امامان مثلاً به زیارت حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام مشرّف شود، چنانچه به زیارت امام دیگر برود، کافى نیست و اگر به واسطه عذرى نتواند آن امام را زیارت کند، چیزى بر او واجب نیست.


مسأله 2670 ) کسى که نذر کرده زیارت برود و غسل زیارت و نماز آن را نذر نکرده لازم نیست آنها را بجا آورد.


مسأله 2671 ) اگر براى حرم یکى از امامان یا امامزادگان چیزى نذر کند، باید آن را در تعمیر و روشنائى و فرش حرم و مانند اینها مصرف کند، یا به خدّام آنان بدهد.


مسأله 2672 ) اگر براى خود امام علیه السلام چیزى نذر کند، چنانچه مصرف معینى قصد کرده، باید به همان مصرف برساند و اگر مصرف معینى را قصد نکرده، بهتر آن است که به مصرفى برساند که نسبتى با امام علیه السلام داشته باشد مانند زوّار فقیر یا به مصارف حرم آن امام از قبیل تعمیر و مانند آن برساند و همچنین است اگر چیزى را براى امامزاده‏ اى نذر کند.


مسأله 2673 ) گوسفندى را که براى صدقه، یا براى یکى از امامان نذر کرده‏اند اگر پیش از آن که به مصرف نذر برسد شیر بدهد، یا بچه بیاورد، مال کسى است که آن را نذر کرده ولى پشم گوسفند و مقدارى که چاق مى‏شود، جزء نذر است.


مسأله 2674 ) هرگاه نذر کند که اگر مریض او خوب شود، یا مسافر او بیاید عملى را انجام دهد، چنانچه معلوم شود پیش از نذر کردن مریض خوب شده، یا مسافر آمده است، عمل کردن به نذر لازم نیست.


مسأله 2675 ) اگر پدر یا مادر نذر کند که دختر خود را به سید شوهر دهد، بعد از آن که دختر به حد تکلیف رسید، اختیار با خود اوست و نذر آنان اعتبار ندارد.


مسأله 2676 ) هرگاه با خدا عهد کند که اگر به حاجت شرعى خود برسد، کار خیرى را انجام دهد، بعد از آن که حاجتش برآورده شد، باید آن کار را انجام دهد، و نیز اگر بدون آن که حاجتى داشته باشد، عهد کند که عمل خیرى را انجام دهد، آن عمل بر او واجب مى‏شود.


مسأله 2677 ) در عهد هم مثل نذر باید صیغه خوانده شود و نیز کارى را که عهد مى‏کند انجام دهد، باید یا عبادت باشد مثل نماز واجب و مستحب، یا کارى باشد که انجام آن بهتر از ترکش باشد.


مسأله 2678 ) اگر به عهد خود عمل نکند، باید کفّاره بدهد یعنى شصت فقیر را سیر کند یا دو ماه روزه بگیرد، یا یک بنده آزاد کند.