احکام خوردنی ها و آشامیدنی ها

مسأله 2633 ) خوردن گوشت مرغ خانگى و کبوتر و اقسام گنجشک حلال است و بلبل و سار و چکاوک از قسم گنجشک است و شب‏پره و طاووس و جمیع انواع کلاغ و هر پرنده‏اى که مثل شاهین و عقاب و باز چنگال دارد، یا هنگام پرواز بال زدنش کمتر از صاف نگهداشتن بالش باشد، حرام است و همچنین هر مرغى که چینه‏دان و سنگدان و خارِ پشت پا ندارد مگر آن که معلوم باشد که بال زدنش بیشتر از صاف نگهداشتن آن است که در این صورت حلال است و خوردن گوشت پرستو و هُدهُد مکروه است.


مسأله 2634 ) اگر چیزى را که روح دارد از حیوان زنده جدا نمایند، مثلاً دنبه یا مقدارى گوشت از گوسفند زنده ببرند، نجس و حرام مى‏باشد.


مسأله 2635 ) چهارده چیز از حیوانات حلال‏ گوشت حرام است:

1 – خون. 2 – فضله. 3 – نرى. 4 – فَرْج. 5 – بچه‏دان. 6 – غُدد که آن را دشول مى‏گویند. 7 – بیضه که آن را دنبلان مى‏گویند. 8 – چیزى که در مغز کله است و به شکل نخود مى‏باشد. 9 – مغز حرام که در میان تیره پشت است.

10 – پى که در دو طرف تیره پشت است. 11 – زهره‏دان. 12 – سپرز(طحال).

13 – بول‏دان(مثانه). 14 – سیاهى چشم. ولى ظاهر این است که در پرندگان بجز خون و فضله و زهره‏دان و سپرز و بیضه از چیزهائى که ذکر شد، وجود ندارد.


مسأله 2636 ) خوردن سرگین و بول حیوان و آب دماغ و چیزهاى خبیث دیگر که طبیعت انسان از آن متنفّر است، حرام مى‏ باشد، ولى اگر پاک باشد و مقدارى از آن به‏ طورى با چیز حلال مخلوط شود که در نظر مردم نابود حساب شود، خوردن آن اشکال ندارد و همچنین است خوردن بول شتر و گوسفند براى معالجه.


مسأله 2637 ) خوردن خاک حرام است ولى خوردن کمى از تربت حضرت سیدالشهداء علیه السلام براى شفا، و خوردن گِل داغستان و گِل ارمنى براى معالجه اشکال ندارد و بهتر این است که تربت را در مقدارى آب مثلاً حلّ نمایند، مستهلک شود و سپس آن آب را بیاشامند.


مسأله 2638 ) فرو بردن آب بینى و خلط سینه که در دهن آمده، حرام نیست و نیز فرو بردن غذائى که موقع خلال کردن از لاى دندان بیرون مى‏آید اگر طبیعت انسان از آن متنفر نباشد، اشکال ندارد.


مسأله 2639 ) خوردن چیزى که براى انسان ضرر دارد به‏ طورى که بعضى از قُوا را از کار بیندازد و یا موجب ضعف کلى شود، حرام است.


مسأله 2640 ) خوردن گوشت اسب و قاطر و الاغ مکروه است و اگر کسى با آنها وطى کند یعنى نزدیکى نماید، حرام مى‏شود و باید آنها را از شهر بیرون ببرند و در جاى دیگر بفروشند.


مسأله 2641 ) اگر با حیوان حلال‏ گوشتى مانند گاو و گوسفند نزدیکى کنند، بنابراحتیاط بول و سرگین آنها نجس مى‏شود و آشامیدن شیر آنها هم حرام است و باید فورى آن حیوان را بکشند و بسوزانند و کسى که با آن وطى کرده، پول آن را به صاحبش بدهد.


مسأله 2642 ) آشامیدن شراب حرام است و در بعضى از اخبار بزرگترین گناه شمرده شده است و اگر کسى آن را حلال بداند، کافر است. از حضرت امام جعفر صادق7 روایت شده است که فرمودند: شراب ریشه بدیها و منشاء گناهان است و کسى که شراب مى‏خورد، عقل خود را از دست مى‏دهد و در آن موقع خدا را نمى‏شناسد و از هیچ گناهى باک ندارد و احترام هیچ‏کس را نگه نمى‏دارد و حق خویشان نزدیک را رعایت نمى‏کند و از زشتى‏ها رو نمى‏گرداند و روح ایمان و خداشناسى از بدن او بیرون مى‏رود و روح ناقص خبیثى که از رحمت خدا دور است در او مى‏ماند و خدا و فرشتگان و پیغمبران و مؤمنین او را لعنت مى‏کنند و تا چهل روز نماز او قبول نمى‏شود و روز قیامت روى او سیاه است و زبان از دهانش بیرون مى‏آید و آب دهان او به سینه‏اش مى‏ریزد و فریاد تشنگى او بلند است.


مسأله 2643 ) نشستن سر سفره‏اى که در آن شراب مى‏خورند، اگر انسان یکى از آنان حساب شود، حرام و چیز خوردن از آن سفره نیز حرام است.


مسأله 2644 ) گوشتهائى که از بلاد کفار مى‏آورند و تزکیه آنها شرعاً ثابت نشده، نجس و خوردن آن حرام است و خرید و فروش آنها نیز جایز نیست و نوشته و گفته اشخاص غیر موثّق و مجهول ‏الحال شرعاً اعتبار ندارد.


چیزهائى که موقع غذا خوردن مستحب است

مسأله 2645 ) چند چیز در غذا خوردن مستحب است: اول – هر دو دست را پیش از غذا بشوید. دوم – بعد از غذا دست خود را بشوید و با دستمال خشک کند. سوم – میزبان پیش از همه شروع به غذا خوردن کند و بعد از همه دست بکشد و پیش از غذا اول میزبان دست خود را بشوید، بعد کسى که طرف راست او نشسته و همین‏طور تا برسد به کسى که طرف چپ او نشسته، و بعد از غذا اول کسى که طرف چپ میزبان نشسته، دست خود را بشوید و همین‏طور تا به طرف راست میزبان برسد. چهارم – در اول غذا «بسم‏الله» بگوید ولى اگر سر یک سفره چند جور غذا باشد، در وقت خوردن هرکدام آنها گفتن «بسم‏الله» مستحب است. پنجم – با دست راست غذا بخورد. ششم – با سه انگشت یا بیشتر غذا بخورد و با دو انگشت نخورد. هفتم – اگر چند نفر سر یک سفره نشسته‏اند هر کسى از غذاى جلوى خودش بخورد. هشتم – لقمه را کوچک بردارد. نهم – سر سفره زیاد بنشیند و غذا خوردن را طول بدهد. دهم – غذا را خوب بجود.

یازدهم – بعد از غذا خداوند عالم را حمد کند. دوازدهم – انگشتها را بلیسد. سیزدهم – بعد از غذا خلال نماید ولى با چوب انار و چوب ریحان و نى و برگ درخت خرما خلال نکند. چهاردهم – آنچه بیرون سفره مى‏ریزد، جمع کند و بخورد ولى اگر در بیابان غذا مى‏خورد مستحب است آنچه مى‏ریزد، براى پرندگان و حیوانات بگذارد. پانزدهم – در اول روز و اول شب غذا بخورد و در بین روز و در بین شب غذا نخورد. شانزدهم – بعد از خوردن غذا به پشت بخوابد و پاى راست را روى پاى چپ بیندازد. هفدهم – در اول غذا و آخر آن نمک بخورد.

هیجدهم – میوه را پیش از خوردن با آب بشوید.


چیزهائى که در غذا خوردن مکروه است

مسأله 2646 ) چند چیز در غذا خوردن مکروه است:

اول – در حال سیرى غذا خوردن. دوم – پرخوردن و در خبر است که خداوند عالم بیشتر از هر چیز از شکم پر بدش مى‏آید. سوم – نگاه کردن به صورت دیگران در موقع غذا خوردن. چهارم – خوردن غذاى گرم. پنجم – فوت کردن چیزى که مى‏خورد یا مى‏آشامد. ششم – بعد از گذاشتن نان در سفره، منتظر چیز دیگر شدن. هفتم – پاره کردن نان با کارد. هشتم – گذاشتن نان زیر ظرف غذا.

نهم – پاک کردن گوشتى که به استخوان چسبیده به‏طورى که چیزى در آن نماند. دهم – پوست کندن میوه. یازدهم – دور انداختن میوه پیش از آن که کاملاً آن را بخورد.


مستحبات آشامیدن آب

مسأله 2647 ) در آشامیدن آب چند چیز مستحب است:

اول – آب را به‏ طور مکیدن بیاشامد. دوم – در روز ایستاده آب بخورد.

سوم – پیش از آشامیدن آب «بسم‏الله» و بعد از آن «الحمدلله» بگوید.

چهارم – به سه نفس آب بیاشامد. پنجم – از روى میل آب بیاشامد. ششم – بعد از آشامیدن آب حضرت اباعبدالله علیه السلام و اهل بیت ایشان را یاد کند و قاتلان آن حضرت را لعنت نماید.

مکروهات آشامیدنِ آب

مسأله 2648 ) زیاد آشامیدن آب و آشامیدن آن بعد از غذاى چرب و در شب به حال ایستاده مکروه است و نیز آشامیدن آب با دست چپ و همچنین از جاى شکسته کوزه و جائى که دسته آن است مکروه مى‏باشد.